Vedat Kitapçılık
Kargo Gönderim Saatleri;
Hafta İçi Saat 16:00 'ya kadar
Cumartesi Saat 11:00 'e kadar
Kartlarına Taksit
Seçeneklerimiz Vardır!
Banka Hesap Bilgilerimiz
Destek
HATTI
0212
240 12 54
240 12 58
Favori
Listenizde
Ürün Yok!
Sepetinizde
Ürün Yok!
Yeni Çıkan Yayınlar:      Nisan (37)      Mart (152)      Şubat (207)      Ocak (115)

Kişilik Hakkını Koruyucu Davalar

Kişilik Hakkını Koruyucu Davalar



Sayfa Sayısı
:  
206
Kitap Ölçüleri
:  
16x23 cm
Basım Yılı
:  
2001
ISBN NO
:  
975-486-443-8

0,00 TL

Bu ürün şu anda stoklarımızda yok!
Yazarın diğer ürünlerine gözatmanızı tavsiye ederiz...









GİRİŞ


Hukuk kelime itibarı ile haklar anlamını taşımaktadır. Elbette anılan bu hakların bir özneye ihtiyacı vardır. İşte hukukun varlık nedeni, bir başka deyişle öznesi kişidir.

Modern hukuk düzenleri kişiyi, buna bağlı olarak kişilik hakkını en üst seviyeye çıkarmış, böylece kişiliğin her alanda en yüksek düzeyde korunması sağlanmıştır.

Tüm hukuk sisteminin çekirdeğini teşkil eden kişilik, sadece Özel Hukuk′ta değil, Kamu Hukuku′nda da korunmaktadır. Kişilik hakkının uluslararası alanda korunmasının temel dayanağını da insan hakları kavramı oluşturmaktadır.

Aslında, kişilik kavramı geliştikçe, kişiliğe yapılan tecavüzlerin de boyutlarının sanılandan daha geniş olduğu ortaya çıkmaktadır. Bunun sonucunda kişilik hakkının korunması hususu her gün daha büyük önem taşıyarak gelişmektedir. Özellikle teknolojik alandaki hızlı gelişim, kişiliğe ilişkin ve gizli kalması gereken birçok hususu ortaya çıkarmakta ve kişinin kişiliğini oluşturan değerleri koruması giderek zorlaşmaktadır.

Bütün bu sebeplerle kanun koyucular hem kişiliğin lâyıkı ile korunmasını sağlama3?a çalışmakta, hem de kişiliğin korunması ile ters orantılı olarak gelişen teknoloji ile çelişmemeye gayret göstermektedirler. Bu durumun çözümü ise İsviçre-Türk kanun koyucusunun yaptığı gibi kişiliği çerçeve hükümlerle korumak yolunu seçmektir.

Böylece kişilik ilerleyen zaman içinde şimdiden öngörülemeyen tecavüzlere karşı da koruma altına alınabilmektedir.

Ayrıca kişilik hakkına yönelik koruma genel nitelikte bir koruma olduğundan, bugün kişiye özel olarak var olmayan bazı değerlerin ortaya çıkması halinde de devreye girecektir. Örneğin hızla yaygınlaşmakta olan internet ağı ve ticareti, sanal ortamı canlı ve cazip kılmaktadır. Ancak bu hususta ne iç hukukta ne de uluslararası alanda herhangi bir hukuki düzenleme bulunmamaktadır. Bu alanda özel bir düzenleme yapılmadıkça koruma kişilik hakkına bağlı olarak yapılabilecektir.

Günümüzde, Türk Hukuku′nda, kişiliğin korunması genel olarak Medeni Kanun′un 23, 24 ve 24/a maddeleri ile sağlanmaktadır. Medeni Kanun′un 23. maddesi kişiliği hukuki işlemle tecavüzlere karşı, 24. maddesi ise hukuka aykırı fiille yapılan tecavüzlere karşı korumaktadır.

Çalışmamızın konusu kişiliğin hukuka aykırı bir fiille tecavüze uğraması karşısında, mağdurun başvurabileceği hukuki yollardan biri olan koruyucu davalardır. Medeni Kanun′un 24/a maddesinin I. fıkrasında düzenlenen bu davalar tecavüzün önlenmesi davası, tecavüzün durdurulması davası ve tecavüzün hukuka aykırılığının tespiti davası olmak üzere üç çeşittirler.

Koruyucu davalar tecavüzün değişik aşamalarında açılırlar. Tecavüz henüz başlamamışsa ama yakın bir zamanda başlıyacağma dair ciddi bir tehdit söz konusu ise önleme davası; tecavüz başlamış ve sürüyorsa durdurma davası; tecavüz sona ermiş ancak etkileri halen devam ediyorsa hukuka aykırılığın tespiti davası açılır.

Medeni Kanun′un 24. maddesi 3444 sayılı kanun ile değişikliğe uğramadan önce, madde metninde sadece durdurma ve tazminat davaları yer almaktaydı. Buna karşılık diğer koruyucu davalardan hiç söz edilmemekteydi, isviçre′de öğreti ve Federal Mahkeme hükmün zımnen tecavüzün önlenmesi ve tespit davalarını da ihtiva ettiğini kabul etmekteydi. Türk öğretisi ve Yargıtay′da aynı görüşü paylaşmaktaydı.

Bugün, Medeni Kanun′un 24/a maddesinin I. fıkrasında (İMK md. 28a/I) bizim koruyucu davalar olarak adlandırdığımız bu davalara hükümde açık olarak yer verilmiştir.

Koruyucu davalar. Medeni Kanun′un kişiliğin korunması ile ilgili olarak getirdiği düzenlemede, 24/a maddesinin II. fıkrasında "talep etme hakkını saklı tuttuğu" tazminat davaları karşısında, özel bir niteliğe sahiptirler, doğrudan kişiliği korumaya yönelmişlerdir.

Oysa tazminat davaları, diğer bütün alanlarda açılabilecek genel davalardır, kişilik hakkını koruyan davalar arasında, tamamlayıcı bir yapıya sahiptirler, gerek mal varlığında, gerek manevi değerlerde meydana gelen eksilmeyi gidermek suretiyle dolaylı olarak kişilik hakkını korurlar.

İşte bizde, tecavüzün sonuçlarını yok etmeye, düzeltmeye, onarmaya çalışmaktan önce tecavüzün kaynağım kurutmanın gerekli olduğu inancından hareketle çalışmamızın konusunu buna sağlayan koruyucu davalara inhisar ettirmeyi uygun gördük.

İÇİNDEKİLER



İÇİNDEKİLER VII

KISALTMALAR XVII

GİRİŞ 1

BÖLÜM I
TARİHİ GELİŞİM


I.) GENEL OLARAK 3
II.) ROMA HUKUKU 3
1.) XII LEVHA KANUNU′NDA INIURIA 3
2.) PREATOR BEYANNAMESİNDE INIURIA 5
3.) LEX CORNELIA DE INIURIIS′DE VE
İMPARATORLUK DEVRİNDE INIURIA 6
4.) CODEX THEODOSIANUS VE IUSTINIANUS
HUKUKUNDA INIURIA 7
III.) ESKİ İSVİÇRE HUKUKU 8


BÖLÜM II
KİŞİLİĞİN KORUNMASI


I.) KİŞİLİĞİN KORUNMASI KAVRAMI VE UNSURLARI 13
1.) KAVRAM 13
2.) UNSURLAR 14
A.) Kişilik 14
B.) Koruma 15


a.) Doğrudan koruma-Adli koruma 17


aa.) Doğrudan koruma 17
ab.) Adli koruma 18
b.) Kişiliğin hukuki işlemle tecavüzlere karşı
korunması-Kişiliğin üçüncü kişilerin tecavüzlerine
karşı korunması ■ • • 18
ba.) Kişiliğin hukuki işlemle tecavüzlere
karşı korunması 18
baa.) Hak ve fiil ehliyeti açısından 20
bbb.) Özgürlükler açısından 21
bb.) Kişiliğin üçüncü kişilerin tecavüzlerine
karşı korunması 24
c.) Özel koruma - Genel koruma 24
ca.) Özel koruma 24
cb.) Genel koruma 25
C.) Tecavüzler 25
II.) GENEL OLARAK TÜRK HUKUKUNDA
KİŞİLİĞİN KORUNMASI 26
1.) KAMU HUKUKU 26
A.) Anayasa Hukuku 26
B.) Ceza Hukuku 29
2.) ÖZEL HUKUK 30
III.) KİŞİLİK HAKKININ ULUSLARARASI
HUKUK ALANINDA KORUNMASI 31
1.) İNSAN HAKLARİ KAVRAMI 31
2.) İNSAN HAKLARİNİN GELİŞİMİ 32
A.) İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi 34
B.) Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi 35
C.) Amerikan İnsan Hak ve Ödevleri Beyannamesi 37
D.) İnsan Haklarına İlişkin Amerikan Sözleşmesi 38
E.) Kişisel ve Siyasal Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme 38
F.) Cenevre Sözleşmeleri 39


BOLUM III
KİŞİLİK HAKKI


I.) KİŞİLİK HAKKI KAVRAMI 41
II.) KİŞİLİK HAKKININ NİTELİKLERİ 46
1.) KİŞİLİK HAKKI MUTLAK HAKLARDANDIR 46
2.) KİŞİLİK HAKKI ŞAHIS VARLIĞI HAKLARINDANDIR 46
3.) KİŞİLİK HAKKI KİŞİYE SIKI SURETTE
BAĞLI HAKLARDANDIR 47
4.) KİŞİLİK HAKKI TEKELCİ NİTELİĞE
SAHİP HAKLARDANDIR 47
5.) KİŞİLİK HAKKI DEVREDİLEMEYEN, VAZGEÇİLEMEYEN
VE MİRASÇILARA GEÇMEYEN HAKLARDANDIR 48
III.) BAŞLICA KİŞİSEL DEĞERLER 50
1.) HAYAT VE SAĞLIK 50
2.) VÜCUT BÜTÜNLÜĞÜ 51
3.) CESEDİN HUKUKSAL DURUMU 57
4.) HAYAT ALANI 58
A.) Genel Olarak 58
B.) Alan Teorisi 60
a.) Gizli hayal 62
b.) Özel hayat 62
c.) Kamuya açık hayat 62
C.) Gizli ve Özel Hayat Alanlarının Korunması 62
5.) ŞEREF VE HAYSİYET 67
A.) Genel Olarak , 68
B.) Şeref Ve Haysiyet Ve Basın 70
6.) RESİM VE SES 72
7.) AD 74
8.) DİĞER KİŞİSEL DEĞERLER 77


BÖLÜM IV
KORUYUCU DAVALAR


I.) KORUYUCU DAVALAR KAVRAMI VE BU DAVALARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ


1.) KAVRAM 79
A.) Genel Olarak 79
B.) Özel Olarak 80
C.) Kişilik Hakkının Sözleşme İle Korunması 82
a.) Mahkeme önünde yapılan sulh sözleşmesi 82
b.) Mahkeme dışında yapılan sulh sözleşmesi 84
2.) DAVALARIN ORTAK ÖZELLİKLERİ 85
II.) KORUYUCU DAVALARIN ORTAK ŞARTLARI 86
1.) KİŞİLİK HAKKINA SAHİP OLMA 87
A.) Genel Olarak 87
B.) Gerçek Kişiler 88
C.) Tüzel Kişiler 90
2.) KİŞİLİK HAKKININ TECAVÜZE MARUZ KALMASI 91
A.) Tecavüz 91
a.) Kavram 91
b.) Tanım 93
c.) Tecavüz ve zarar 93
B.) Tecavüzün Sınıflandırılması 94
a.) Tecavüzün kaynağına göre 94
b.) Tecavüzün kapsamına göre 95
c.) Tecavüzün konusuna göre 96
d.) Tecavüzün şekline göre 96
3.) HUKUKA AYKIRILIK 96
A.) Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu′ndaki Düzenleme 96
B.) Kavram 97
III.) HUKUKA UYGUNLUK SEBEPLERİ 99
1.) MAĞDURUN RIZASI 103
A.) Geçerlilik Şartları 104
a.) İradenin açığa vurulması 105
b.) Aydınlatılmış rıza 107
c.) Ahlâka aykırı olmayan rıza 108
B.) Rızanın Kapsamı 109
C.) Rızanın Geri Alınması 109
2.) MEŞRU MÜDAFAA 110




3.) IZTIRARHALİ 112
4.) KENDİ HAKKINI BİZZAT KORUMAK 114
5.) BİR HAKKIN KULLANILMASI 115
6.) KAMU GÜCÜNÜN KULLANILMASI 117
7.) ÜSTÜN NİTELİKTE KAMU YARARİ 119
8.) ÜSTÜN ÖZEL YARAR 126
A.) Mağdurun Üstün Yararı 126
a.) Mağdurun rızası yoksa 126
b.) Mağdurun aksine beyanı varsa 127
B.) Failin Üstün Yararı 127
C.) Üçüncü Kişinin Üstün Yararı 128
IV.) KORUYUCU DAVALARIN ÖZEL ŞARTLARI 128
1.) TECAVÜZÜN ÖNLENMESİ DAVASI 128
A.) Tecavüz Tehditinin Varlığı 129
B.) Tecavüz Tehditinin Ciddi ve Yakın Olması 129
2.) TECAVÜZÜN DURDURULMASI DAVASI 130
3.) TECAVÜZÜN HUKUKA AYKIRILIĞININ
TESPİTİ DAVASI 131
A.) Özellikleri 131
B.) Genel Tespit Davası ile İlişkisi 133
V.) KARARIN YAYINLANMASI VEYA ÜÇÜNCÜ KİŞİLERE
BİLDİRİLMESİ 136
1.) TÜRK VE İSVİÇRE MEDENİ KANUNU′NDAKİ DÜZENLEMELER.... 136
A.) Türk Medeni Kanunu′ndaki Düzenleme 136
B.) İsviçre Medeni Kanunu′ndaki Düzenleme 137
a.) Kararın yayını 137
b.) Düzeltmenin yayını 138
c.) Geri almanın yayını 138
2.) KARARİN YAYINLANMASININ VEYA ÜÇÜNCÜ KİŞİLERE
BİLDİRİLMESİNİN HUKUKÎ NİTELİĞİ 138
3.) KARARIN YAYINLANMASININ VEYA ÜÇÜNCÜ KİŞİLERE
BİLDİRİLMESİNİN BİRLİKTE TALEP EDİLEBİLECEĞİ DAVALAR .. 140
4.) KARARİN YAYINLANMASININ VEYA ÜÇÜNCÜ
KİŞİLERE BİLDİRİLMESİNİN ŞARTLARI 141
A.) Davacının talebi 142
B.) Tecavüzden üçüncü kişilerin haberdar olması 142


C.) Tecavüzün etkilerini ortadan kaldıracak nitelikte olması 142
5.) KARARIN YAYINLANMASINDA VEYA ÜÇÜNCÜ KİŞİLERE
BİLDİRİLMESİNDE ŞEKİL 143
6.) KARARIN YAYINLANMASINDA VEYA ÜÇÜNCÜ KİŞİLERE
BİLDİRİLMESİNDE USUL 144
VI.) CEVAP VE DÜZELTME HAKKI 144
1.) BASIN KANUNU′NDA YER ALAN DÜZENLEME 145
2.) RADYO VE TELEVİZYONLARIN KURULUŞ VE YAYINLARI
HAKKINDA KANUN′DA YER ALAN DÜZENLEME 146
3.) CEVAP HAKKININ NİTELİĞİ 147


BÖLÜM V
KORUYUCU DAVALARDA MUHAKEME USULÜ


I.) KORUYUCU DAVALARDA DAVACI VE DAVALI SIFATI 149
1.) SIFAT KAVRAMI 149
2.) KORUYUCU DAVALARDA DAVACI SIFATI 150
A.) Genel Olarak 150
B.) Derneklerin Davacı Sıfatı 151
C.) Davacı Sıfatının Temlik Edilememesi ve
Mirasçılara Geçmemesi 153
a.) Temlik edilememe 153
b.) Mirasçılara geçmeme 153
3.) KORUYUCU DAVALARDA DAVALI SIFATI 154
A.) Genel Olarak 154
B.) Davalı Sıfatının Mirasçılara Geçmemesi Ve
Temlik Edilememesi 156
II.) KORUYUCU DAVALARDA DAVA AÇMA
VE DAVALI OLABİLME EHLİYETİ 156
1.) DAVA AÇMA EHLİYETİ 156
A.) Genel Olarak 156
B.) Sınırlı Ehliyetsizler 157
C.) Tam Ehliyetsizler 158
2.) DAVALI OLABİLME EHLİYETİ 159
A.) Genel Olarak 159


B.) Sınırlı Ehliyetsizler 159
C.) Tam Ehliyetsizler 160
IH.) DAVAYA ÜÇÜNCÜ KİŞİNİN KATILIMI 160
1.) DAVANIN İHBARI 161
2.) DAVAYA MÜDAHALE 161
IV.) KORUYUCU DAVALARDA SÜRE 162
V.) KORUYUCU DAVALARDA YETKİLİ MAHKEME 165
1.) TÜRKİYE′DE İKAMETGAHI OLANLARIN
İKAMETGAH MAHKEMESİ 168
2.) TÜRKİYE′DE İKAMETGAHI OLMAYANLARIN
İKAMETGAH MAHKEMESİ 169
3.) DAVALILARIN BİRDEN FAZLA OLMASI
HALİNDE YETKİLİ MAHKEME 169
4.) DAVACILARIN BİRDEN FAZLA OLMASİ
HALİNDE YETKİLİ MAHKEME 169
VI.) KORUYUCU DAVALARDA YARGILAMA
HARÇ VE GİDERLERİNDEN SORUMLULUK 170
VII.) KORUYUCU DAVALARDA KESİN HÜKMÜN ETKİLERİ 171
Vffl.JKORUYUCU DAVALARDA KARARIN İCRA EDİLMESİ 172


BÖLÜM VI

KORUYUCU DAVALARIN
BİRBİRLERİYLE VE TAZMİNAT DAVALARI İLE KARŞILAŞTIRILMASI


I.) KORUYUCU DAVALARIN BİRBİRLERİYLE
KARŞILAŞTIRILMASI 175
1.) DAVALARIN AÇILMA ZAMANI 175
2.) DAVALARIN AMACI 175
3.) DAVALARIN SONUCU 176
4.) DAVALARIN NİTELİĞİ 176
H.) KORUYUCU DAVALARLA TAZMİNAT
DAVALARININ KARŞILAŞTIRILMASI 176
1.) TAZMİNAT DAVALARİ 176
A.) Kavram 176



a.) Maddi tazminat davası 177
b.) Manevi tazminat davası 177
c.) Kazancın geri verilmesi davası 177
B.) Ortak Özellikleri 173
C.) Nitelikleri ı7g
a.) Tazminat davalarının tamamlayıcı davalar olması 178
b.) Tazminat davalarının genel davalar olması 179
c] Tazminat davalarının parayla ölçülebilen
mameleki davalar olması 179
2.) KORUYUCU DAVALAR İLE KARŞILAŞTIRILMASI 180
A.) Amaçları Açısından 180
B.) Şartlan Açısından 180
C.) Zamanaşımı Açısından ısı
D.) Yetkili Mahkeme Açısından 181
E.) Davaların Temeli Açısından 185
F.) Miras Yolu ile İntikali Açısından 185



SONUÇ 187

YARARLANILAN KAYNAKLAR 193