Vedat Kitapçılık
Kargo Gönderim Saatleri;
Hafta İçi Saat 16:00 'ya kadar
Cumartesi Saat 11:00 'e kadar
Kartlarına Taksit
Seçeneklerimiz Vardır!
Banka Hesap Bilgilerimiz
Destek
HATTI
0212
240 12 54
240 12 58
Favori
Listenizde
Ürün Yok!
Sepetinizde
Ürün Yok!
Yeni Çıkan Yayınlar:      Ağustos (32)      Temmuz (128)      Haziran (105)      Mayıs (65)

Milletlerarası Ticari Tahkimde Kanunlar İhtilafı Meseleleri

Milletlerarası Ticari Tahkimde Kanunlar İhtilafı Meseleleri



Sayfa Sayısı
:  
303
Kitap Ölçüleri
:  
16x23 cm
Basım Yılı
:  
2008
ISBN NO
:  
978-9944-941-88-4

82,08 TL











öNSöZ Milletlerarası ticarette uyuşmazlık çözüm yöntemi olarak en yaygın şekilde kullanılan milletlerarası tahkim müessesesi pek çok kanunlar ihtilafı meselesini de bünyesinde barındırmaktadır. İçinde yabancılık unsuru olan ticari ilişkilerden kaynaklanan uyuşmazlıklarda tahkim sözleşmesinin geçerliliği, tahkim usulü, uyuşmazlığın esasına uygulanan hukuk, tahkim yerinin anlamı, tenfiz ülkesinin etkisi, lex mercatoria, amiable compositieur, ex aequo et bono yetkisi, müdahaleci kurallar, kamu düzeni hususlarının kanunlar ihtilafı açısından irdelenmesi gerekmektedir. Bu çalışma bir milletlerarası tahkim ilişkisinde karşılaşılabilecek kanunlar ihtilafı meselelerini karşılaştırmalı hukuktan yararlanarak bir bütün olarak inceleme hedefi gütmektedir. Bu vesile ile bazı kaynakların temini konusunda gösterdiği yardım için Ar. Gör. Burak HUYSAL\′a teşekkür ederim. Bütün çalışmalarımda en büyük desteğim ve ilham kaynağım özel insan, sevgili annem Sabiha ÖZEL\′e de en derin minnettarlığımı ve saygılarımı sunmak istiyorum. Her daim gözünün üstümde olduğunu ve koruyuculuğunun devam ettiğini biliyorum. Zaman ve mekanın ötesinde!.. Son olarak kitabın basımını üstlenen Legal Yayıncılık\′a, Av. Lütfü Başöz\′e ve Legal Yayıncılık çalışanlarına teşekkür ederim. Doç. Dr. Sibel ÖZEL İstanbul 2008 GİRİŞ Dünyanın farklı noktalarında bulunan kişilerin hızla artan oranda birbiriyle ticari ilişkilere girmesi, beraberinde bu ilişkilerden kaynaklanan uyuşmazlıkların nerede ve nasıl çözümleneceği meselesini ortaya koymuştur. Devlet yada devlet kurumlarının da yabancılarla özel hukuk ilişkisine girmesi uyuşmazlığın bir egemen devlet mahkemelerinde görülmesi yerine, özel yargılama yöntemiyle çözümlenmesi düşüncesini önplana çıkarmıştır. Bu amaçla yabancılık unsuru taşıyan ilişkilerde tahkim yargılaması, devlet mahkemelerine bir alternatif olarak gelişmiştir. İçinde yabancılık unsuru bulunan bir uyuşmazlıktan kaynaklanan tahkim yargılamasının arz ettiği özellikler, mahalli tahkimden ayrı olarak milletlerarası tahkim düzenlemelerinin gelişmesine yol açmıştır. Gerek kurumsal gerek ad hoc tahkimde milletlerarası talikimin ihtiyaçlarını karşılayacak düzenlemeler yapılmış ve bu amaçla UNCITRAL tarafından bir model kanun hazırlanmıştır. Türkiye dahil pek çok ülke bu model kanunu baz alarak bazı değişikliklerle milletlerarası tahkim kanunları hazırlamış ve yürürlüğe koymuşlardır. Kendi ülkelerinde gerçekleşen milletlerarası talikim yargılamasında verilen hakem kararlarının icrasını kolaylaştıracak ve hızlandıracak düzenlemeler yapılmıştır. Yabancı hakem kararlarının tenfızinde ise gerek 1958 New York Konvansiyonu gerekse ulusal mevzuatlarda getirilen özel düzenlemeler milletlerarası camianın ihtiyaçlarına hizmet etmektedir. Büyük çapta gelişme ve ilerleme gösteren milletlerarası tahkim müessesesi Türkiye\′de de geniş anlamda üzerinde çalışılmış bir konudur. Ancak bizim yaptığımız bu çalışma milletlerarası tahkimle ilgili genel bilgiler vermek ve tahkimin işleyişim anlatmak amacı gütmemektedir. Milletlerarası Ticari Tahkimde Kanunlar İhtilafı Meseleleri\′ni ele aldığımız bu kitapta başlangıç aşamasından itibaren hakem kararının verilişine kadar geçen sürede ele alınması gereken kanunlar ihtilafı konuları irdelenmiştir. Tarafların yaptığı tahkim anlaşma ile başlayan süreçte, yabancılık unsuru taşıyan ilişki ve prosedür hangi hukuka tâbi olacaktır sorusunun cevaplanması gerekmektedir. Bu bağlamda gerek usuli açıdan gerekse maddi açıdan uygulanacak hukuk problemi ortaya çıkmaktadır. Ayrıca devletler özel hukukunda ayrı bir yeri olan müdahaleci kurallar ve kamu düzeni kavramlarının da tahkim yargıla-masındaki etkilerinin irdelenmesi zorunludur. Bu çalışma mukayeseli hukuk bakış açısıyla UNCITRAL Model Kanun, UNCITRAL Tahkim Kuralları, MTO Tahkim Kuralları, milletlerarası konvansiyonlar ve çeşitli ülkelerin milletlerarası tahkim kanunları ile Türk Milletlerarası Tahkim Kanununun kıyaslamasıyla kanunlar ihtilafı meselelerini incelemiştir. Bu amaçla 1. Bölümde genel olarak milletlerarası talikimden bahsedilmiş ve kavramlar açıklanmıştır. 16 Giriş İkinci Bölüm milletlerarası tahkim prosedüründeki kanunlar ihtilafı meselelerine ayrılmıştır. Bu bölümde tahkimin hukuki niteliği, tahkim anlaşmasının bağımsızlığı, tahkime elverişlilik, tahkim sözleşmesine uygulanacak hukuk ele alınmıştır. Bu noktadaki kanunlar ihtilafı meseleleri tahkim sözleşmesinin şekline uygulanacak hukuk, tarafların ehliyetine uygulanacak hukuk ve tahkim sözleşmesinin esasına uygulanacak hukuk olarak ayrı ayrı incelenmiştir. Tahkim sözleşmesinin yorumuna uygulanacak hukuk, tahkim prosedürüne uygulanacak hukuk da bu bölümde irdelenmiştir. Özellik arz eden kompetenz-kompetenz kavramı, ihtiyati tedbirler, kesin hüküm etkisi de usul hukuku çerçevesinde ele alınmıştır. Üçüncü Bölüm uyuşmazlığın esasına uygulanacak kanunlar ihtilafı meselelerini incelemektedir. Bu bölümde hakemlerin uyuşmazlığın esasına uygulayacaktan hukuku belirlerken hangi bağlama noktalarından yararlanacaklan yada bağlama noktalarmdan bağımsız direkt karar verme yetkileri olup olmadığı karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Bu bölümde ayrıca hakemlerin anasyonel kurallarla uyuşmazlığı çözümleme yetkisi, dostane aracı olarak hareket etmesi veya hakkaniyete ve nesafete göre karar vermesi hususları da irdelenmiştir. Bu bölümün sonunda milletlerarası müdahaleci kurallar ve milletlerarası kamu düzeninin tahkim yargılanmasındaki etkileri ele alınmıştır. İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ 5 KISALTMALAR 13 GİRİŞ 15 BİRİNCİ BOLUM MİLLETLERARASI TİCARİ TAHKİM I. GENEL OLARAK 17 II. MİLLETLERARASI TİCARİ TAHKİM 19 A. Kavram 19 1. Ticari kavramının anlamı 19 2. Milletlerarası kavramının anlamı 21 a. Objektif kriter: uyuşmazlığın yabancılık unsuru veya milletlerarası nitelik taşıması 21 b. Sübjektif kriter: tarafların vatandaşlığı yada işyerlerinin farklı ülkede olması 22 c. Modern karma kriter 23 B. Milletlerarası Ticari Tahkimin Avantaj ve Dezavantajları 26 III. MİLLETLERARASI TİCARİ TAHKİMİN TÜRLERİ 27 A. Genel Olarak 27 B. Ad hoc tahkim 28 C. Kurumsal Tahkim 29 İKİNCİ BOLUM MİLLETLERARASI TAHKİM PROSEDÜRÜNDE KANUNLAR İHTİLAFI MESELELERİ 1 .TAHKİM ANLAŞMASI 31 I. GENEL OLARAK 31 II. TAHKİMİN HUKUKÎ NİTELİĞİ 32 A. Tahkimin hukuki niteliği ile ilgili teoriler 32 1. Kazai teori 32 2. Akdi teori 33 3. Karma teori 33 İçindekiler 4. Otonom teori 33 B. Tahkim Anlaşmasının Bağımsızlığı 35 § 2. TAHKİME ELVERİŞLİLİK 38 I. GENEL OLARAK 38 II. MADDİ HUKUK AÇISINDAN TAHKİME ELVERİŞLİLİK MESELESİNİN ELE ALINIŞI 39 A. Rekabet ve Antitrust hukuku 39 B. Sermaye Piyasası İşlemleri 43 C. İflas Hukuku 44 D. Fikri Haklar 45 E. Temeldeki Sözleşmenin Hukuka Aykırılığı ve Hile Hali 46 F. Rüşvet ve Yolsuzluk İddiası 47 G. İş Akitleri, Tüketici Akitleri ve Kişisel Statü ile ilgili Meseleler 48 H. Yatırım ve İmtiyaz Sözleşmelerinden Kaynaklanan Uyuşmazlıklar 49 III. TAHKİME ELVERİŞLİLİĞE UYGULANACAK HUKUK 51 A. Genel Olarak 51 B. Tahkime Elverişliliğin Tâbi Olduğu Hukuk 54 1. Hakem Heyeti Önündeki Safha 54 2. Tahkim Sözleşmesinin Uygulanması için Mahkemeye Başvuru Safhası 56 3. Hakem Kararının Tanınması ve Tenfızi için Mahkemeye Başvurulması 57 4. Hakem Kararının İptali için Mahkemeye Başvuru Safhası 57 5. Değerlendirme 58 § 3. LEX ARBITRI KAVRAMI 59 I. GENEL OLARAK 59 II. LEX ARBITRI\′Yİ BELİRLEYEN UNSURLAR 61 § 4. TAHKİM SÖZLEŞMESİNE UYGULANACAK HUKUK 62 I. TAHKİM SÖZLEŞMESİNİN ŞEKLİNE UYGULANACAK HUKUK.... 62 II. TAHKİM SÖZLEŞMESİNİN TARAFLARININ EHLİYETİNE UYGULANACAK HUKUK 67 A. Tarafların Tahkim Sözleşmesi Yapma Ehliyeti 67 1. Gerçek kişiler 68 2. Şirketler 69 3. Devlet yada Devlet Kuruluşları 71 B. Taraflar Adına Temsilcilerin Tahkim Sözleşmesi Yapma Ehliyeti 75 III. TAHKİM SÖZLEŞMESİNİN ESASINA UYGULANAN HUKUK ...79 1. Tahkim sözleşmesinin ulusal mahkeme önünde ileri sürülmesi 80 2. Hakem heyeti önünde tahkim sözleşmesinin geçersizliğinin ileri sürülmesi 83 İçindekiler 9 3. İptal davası aşamasında tahkim sözleşmesinin geçersizliğinin ileri sürülmesi 85 4. Tenfız aşamasında tahkim sözleşmesinin geçersizliğinin ileri sürülmesi 85 IV. TAHKİM SÖZLEŞMESİNİN YORUMU 86 A. Genel Olarak 86 B. Tahkim Sözleşmesinin Yorumunda Karşılaşılan Özel Hususlar 91 § 5. TAHKİM PROSEDÜRÜNE UYGULANACAK HUKUK 95 I. GENEL OLARAK 95 II. UYGULANACAK USUL HUKUKUNU BELİRLEYEN FAKTÖRLER 97 III. KOMPETENZ-KOMPETENZ 102 IV. İHTİYATİ TEDBİRLER 109 a) İhtiyati tedbir için devlet mahkemesine başvurmak tahkim sözleşmesine aykırılık mıdır? 110 b) İhtiyati tedbir başvurusu ulusal mahkemeye mi yoksa hakem heyetine mi yapılmalıdır? 111 c) İhtiyati tedbir karan türleri 115 1. Delillerin korunması için alınacak tedbirler 115 2. Statükoyu koruyucu tedbirler 115 3. İcrayı garantiye alacak tedbirler 116 4. Masrafların temini için alınacak tedbirler 116 d) Yabancı ülkedeki hakem heyetinin aldığı ihtiyati tedbir kararlarının uygulanması 116 e) İhtiyati tedbirlerin tâbi olduğu hukuk 117 V. KESİN HÜKÜM ETKİSİ 117 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM UYUŞMAZLIĞIN ESASINDA KANUNLAR İHTİLAFI MESELELERİ 1. UYUŞMAZLIĞIN ESASINA UYGULANACAK HUKUK 121 I. GENEL OLARAK 121 II. TARAFLARIN HUKUK SEÇİMİ 122 A. Açık veya Zımni Seçim 122 B. Tarafların Hukuk Seçiminin Kapsamı 124 C. Tarafların Hukuk Seçiminin Sınırları 129 a) Müdahaleci kurallar 129 b) Milletlerarası kamu düzeni 130 10 İçindekiler III. HAKEM HEYETİNCE UYGULANACAK HUKUKUN TESPİTİ... 131 A. Kanunlar İhtilafı Sistemi Aracılığıyla Dolaylı Olarak Maddi Hukukun Tespiti 132 1. Tahkim yerinin kanunlar ihtilafı kuralları 132 2. Uyuşmazlıkla en yakın bağlantılı kanunlar ihtilafı kuralları 133 3. Hakemlerce uygun bulunan kanunlar ihtilafı kurallarının uygulanması 134 4. İlgili kanunlar ihtilafı kurallarının birlikte uygulanması 135 5. Kanunlar ihtilafının genel prensiplerinin uygulanması 135 B. Doğrudan Maddi Hukukun Tespiti 136 1. Sınırsız şekilde doğrudan maddi kuralların tespiti 136 2. Sınırlı şekilde doğrudan maddi kuralların tespiti 137 § 2. ANASYONEL HUKUK KURALLARININ UYGULANMASI 142 I. GENEL OLARAK 142 II. LEX MERCATORIA 143 A. Milletlerarası Hukuk 144 B. Genel Hukuk Prensipleri 146 C. Uluslararası Kuruluşların Kuralları 147 D. Örf, Adet ve Teamüller 148 E. Standart Form Sözleşmeler 149 F. Yayınlanmış Hakem Kararlan 150 III. LEX MERCATORIA\′NIN UYGULANMASI 150 IV. BİZATİHİ SÖZLEŞME VE TİCARİ TEAMÜLLERE GÖRE KARAR VERİLMESİ 154 § 3. DOSTANE ARACI OLARAK VEYA HAKKANİYETE ve NESAFETE GÖRE KARAR VERİLMESİ 158 I. GENEL OLARAK 158 II. AMIABLE COMPOSITEURS ve EX AEQUO ET BONO İLİŞKİSİ.... 159 III. HAKEMLERİN AMIABLE COMPESLTEUR VE EX AEOUO ET BONO YETKİSİNİN KAPSAMI 161 § 4. MİLLETLERARASI MÜDAHALECİ KURALLAR 163 I. GENEL OLARAK 163 II. TAHKİM YARGILAMASINDA MÜDAHALECİ KURALLARIN UYGULANMASI 166 A. Lex Contractus\′a Ait Müdahaleci Kurallar 166 B. Lex Contractus Dışındaki Müdahaleci Kurallar 167 1. Tahkim yeri hukukunun müdahaleci kuralları 167 2. Üçüncü ülke hukukunun müdahaleci kuralları 168 § 5. MİLLETLERARASI KAMU DÜZENİ 173 I. GENEL OLARAK 173 II. USULİ HÜKÜMLER AÇISINDAN KAMU DÜZENİ 179 a) Hakimin bağımsızlığı ve tarafsızlığı 180 İçindekiler 11 b) Tahkim aşamasında taraflardan birine üstünlük tanınması 182 c) Hakem kararının gerekçesiz olması 183 d) İddiasını ve savunmasını ileri sürebilme hakkı 185 e) Tarafları ve sebebi aynı olan uyuşmazlık için verilen bir kararla çelişme hali 186 III. MADDİ HÜKÜMLER AÇISINDAN KAMU DÜZENİ 186 a) Sözleşme konusunun ahlaka aykırı olması 187 b) Müdahaleci kurallara aykırılık 189 EKLER EKİ MİLLETLERARASI TAHKİM KANUNU 195 EK 2 MİLLETLERARASI ÖZEL HUKUK VE USUL HUKUKU HAKKINDA KANUN 209 EK 3 (i) YABANCI MAHKEME KARARININ TANINMASI VE İCRASI HAKKINDAKİ 10 HAZİRAN 1958 TARİHLİ NEW YORK SÖZLEŞMESİ 223 EK 3 (ii) NEW YORK CONVENTION ON THE RECOGNITION AND ENFORCEMENT OF FOREIGN ARBITRAL AWARDS 229 EK 4 (i) MİLLETLERARASI TİCARÎ HAKEMLİK KONUSUNDAKİ 21 NİSAN 1961 TARİHLİ CENEVRE-AVRUPA SÖZLEŞMESİ 235 EK 4 (ii) EUROPEAN CONVENTION ON INTERNATIONAL COMMERCIAL ARBITRATION 243 EK 5 RULES OF ARBITRATION OF THE INTERNATIONAL CHAMBER OF COMMERCE INTRODUCTORY PROVISIONS 250 EK 6 UNCITRAL ARBITRATION RULES 278 KAYNAKÇA 295