Vedat Kitapçılık
Kargo Gönderim Saatleri;
Hafta İçi Saat 16:00 'ya kadar
Cumartesi Saat 11:00 'e kadar
Kartlarına Taksit
Seçeneklerimiz Vardır!
Banka Hesap Bilgilerimiz
Destek
HATTI
0212
240 12 54
240 12 58
Favori
Listenizde
Ürün Yok!
Sepetinizde
Ürün Yok!
Yeni Çıkan Yayınlar:      Mayıs (68)      Nisan (89)      Mart (152)      Mart (152)

Geçici Hukuki Korumanın Temelleri ve İhtiyati Tedbir Türleri

Geçici Hukuki Korumanın Temelleri ve İhtiyati Tedbir Türleri



Sayfa Sayısı
:  
602
Kitap Ölçüleri
:  
16x23 cm
Basım Yılı
:  
2013
ISBN NO
:  
978-605-152-052-0

0,00 TL









GİRİŞ, ÇALIŞMANIN AMACI ve SINIRI

Hukukî korumanın etkinliğini azaltacak ya da ortadan kaldıracak gecikmesinde tehlike olan bir durumun önlenmesi ya da durdurulması söz konusu olduğunda, ilk etapta ihtiyatî tedbirler akla gelmektedir. Teh­likenin türüne ve güvence altına alınacak talebin konusuna göre ihtiyatî haciz, geçici önlem, delil tespiti gibi ihtiyatî tedbirlerle benzer işlevler gören başkaca müesseseler de vardır. İhtiyatî tedbir ve benzer işlevler gören diğer müesseseler, geçici hukukî korumanın türleridir. Geçici hukukî korumanın kendisi çok eski olmakla birlikte, müesseseyi ifade eden "geçici hukukî koruma" kavramı, Türk Hukuku için oldukça yeni sa­yılabilir. Uygulamada "ihtiyatî tedbirler" genel müessese olarak kullanıla-gelmektedir. Ancak bu durum, ihtiyatî tedbirle diğer geçici hukukî koru­maların, özellikle ihtiyatî haczin, hukuk güvenliğini zedeleyecek ölçüde karıştırılmasına yol açmaktadır. Özel kanunlardaki geçici etkileri olan düzenlemeler de işin içine girince bu karışıklık had safhaya ulaşmakta; neyin ihtiyatî tedbir, neyin geniş anlamda geçici hukukî koruma olduğu bir kenara, neyin geçici hukukî koruma, neyin çekişmesiz yargı işi olduğu dahi ayırt edilememektedir. Hukukumuzda bir yandan geçici hukukî ko­ruma kavramının yerleşmesine, diğer yandan geçici hukukî korumanın çerçevesinin çizilmesine ihtiyaç vardır. Çalışmamızın amaçlarından birisi de budur. Bu amaç doğrultusunda, çalışmamız, geçici hukukî korumanın temellerinin incelenmesi ile başlayacaktır. İlk bölümde, geçici hukukî koruma genel hatlarıyla tanıtılacak, geçici hukukî korumanın anayasal temelleri araştırılacak ve geçici hukukî korumanın işlevleri, kapsamı, sınıflandırılması, dava ile karşılaştırılması incelenerek çerçevesi çizilecek­tir. Bu bölümde, geçici hukukî korumanın anayasal temelinin bulunup bulunmadığı sorusuna verilecek yanıt, ihtiyatî tedbirlere ilişkin pek çok meselenin çözümünde yol gösterici olacaktır.

İhtiyatî tedbir, geçici hukukî korumanın davanın etkinliğinin sağ­lanmasına hizmet eden bir türüdür. Ancak belirli ayırt edici özellikleri taşıyan geçici hukukî korumalar ihtiyatî tedbir olarak nitelendirilebilir ve ihtiyatî tedbirlere ilişkin Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun hukukî rejimine (m. 389-399) tâbi olabilir. Bu özelliklere sahip olmayan geçici hukuki korumaların ve benzer müesseselerin ihtiyatî tedbir olarak nite­lendirilmesi, hem anılan hukukî rejimi devreye sokarak istenilmeyen so­nuçlar yaratabilecek hem de geçici hukukî koruma alanındaki karışıklığı daha da derinleştirebilecektir. Tıpkı geçici hukukî korumada olduğu gibi ihtiyatî tedbirlerin de çerçevesinin çizilmesine ihtiyaç vardır. Çalışmamı­zın bir diğer amacı da bu ihtiyacı gidermektir. Bu amaç doğrultusunda, ikinci bölümde öncelikle ihtiyatî tedbirler hakkında genel bilgiler veri­lecek; sonra, ihtiyatî tedbirlerin ayırt edici özellikleri ile koşulları ortaya konulacak; nihayet, ihtiyatî tedbirler diğer geçici hukukî korumalar ve benzer müesseselerle karşılaştırılacaktır.

Hukukî bir müessesesinin çeşitli türlere ayrılarak incelenmesi, her bir tür gerçekten farklı koşulları bünyesinde barındırıyor, farklı içerikle karşımıza çıkıyorsa anlamlıdır. İhtiyatî tedbirler, amaçlarından hareket edilerek teminat, düzenleme ve eda olmak üzere üç ayrı türe ayrılarak incelenmektedir. Her bir türün varlığını haklı kılacak farklı koşul ve içeriğe sahip olup olmadığının sorgulanması, sahipse farklılıkların ne olduğunun tespiti, hukukumuz için diğer bir gerekliliktir. Ayrıca, ihtiyatî tedbirlerin içeriği Türk Hukuku'nda hâkim kanaate göre, "davanın esasını çözer ya da böyle bir sonuç doğuracak tarzda ihtiyatî tedbir kararı verile­meyeceği" şeklinde genel bir sınırlandırmaya tâbi tutulmaktadır. Böyle bir sınırlandırma, uygulamayı, güvence altına alma işlevi gören sınırlı sayı­da ihtiyatî tedbirle yetinmek zorunda bırakmaktadır. Çalışmamızın en önemli amacı, tür olarak ortaya konulan üçlü sınıflandırma ile söz konusu sınırlandırmayı yeniden değerlendirmektir. Bu amaç doğrultusunda, son bölümde, ihtiyatî tedbirlerin hangi kritere göre türlere ayırt edilebileceği üzerinde durulacak; bu kriter ışığında kaç tür ihtiyatî tedbirin bulundu­ğu tespit edilecek; tespit edilen türlerin içeriği karşılaştırmalı hukuktan yararlanılarak somutlaştırılacaktır. Özellikle Türk Hukuku'nda yaygınlık kazanmamış ya da önemli sonuçları bulunan bazı tedbir örnekleri, uygu­lamanın ihtiyaçlarını karşılayabilecek nitelikte olanlarından seçilerek ele alınacak, böylelikle dar bir alana sıkışan ihtiyatî tedbirlerin hukukumuz­daki gelişimine katkıda bulunulmaya çalışılacaktır. Bu bölümde ayrıca, ihtiyatî tedbirlerin içeriğinin nasıl belirleneceği üzerinde de durulacaktır.

Geçici hukukî koruma, tehlikeli bir hâlin yol açabileceği zararların önlenmesi ya da durdurulması amacıyla, gerek kamu hukuku gerekse özel hukuk yargılamalarında uygulama alanına sahiptir. İdarî yargı ve ver­gi yargılamasında yürütmenin durdurulması (AY m. 125; İYUK m. 27), Anayasa hukukunda yürürlüğün durdurulması kamu hukuku karakterli; ihtiyatî tedbir (m. 389 vd.), ihtiyatî haciz (İİK m. 257 vd.) özel hukuk karakterli geçici hukukî koruma araçlarıdır. Biz, çalışmamızı özel hukuk karakterli geçici hukukî koruma araçları ile sınırlandırıyoruz. Bu yönüyle medenî usûl hukuku dışında da kullanılan genel ve kapsayıcı bir anlama sahip geçici hukukî koruma bakımından ortak kavram kullanımına da hizmet ederek karışıklığın önüne geçmeyi amaçlıyoruz. Geçici hukukî korumalar içinde de ihtiyatî tedbirler çalışmamızın esas konusunu teş­kil etmektedir. Diğer geçici hukukî korumalara, ihtiyatî tedbirin doğru anlaşılıp doğru yorumlanabilmesi amacıyla temas edilecektir. İhtiyatî tedbirler, koşulları, yargılaması, türleri, icrası gibi pek çok farklı açıdan değerlendirilebilecek geniş bir konudur. İhtiyatî tedbirler bakımından çalışmamızı esas itibariyle ihtiyatî tedbir türleri ile sınırlandırıyoruz. İhtiyatî tedbirlerin diğer yönlerine asıl konumuzu ilgilendirdiği ölçüde girilecektir.  

 

 

ÖNSÖZ Elinizdeki çalışma, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Ensti­tüsü Özel Hukuk Anabilim Dalı'nda doktora tezi olarak hazırlanmış ve 19.2.2010 tarihinde Prof. Dr. Ejder YILMAZ başkanlığında, Prof. Dr. Hakan PEKCANITEZ, Prof. Dr. Ayşe HAVUTÇU, Prof. Dr. Oğuz ATA-LAY ve Prof. Dr. Muhammet ÖZEKES'ten oluşan bilim jürisi önünde savunularak oybirliği ile başarılı bulunmuştur. Tezin içeriği ve başlığı, hocalarımın görüş ve eleştirileri doğrultusunda gözden geçirilmiş, tezin savunulmasından sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu, Türk Borçlar Kanunu ve Yeni Türk Ticaret Kanunu'nun yürürlüğe girmesi nedeniy­le bazı noktalar yeniden ele alınmış, özellikle Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yürürlük tarihi olan 1.10.2011'den sonra verilen Yargıtay kararları ile doktrinde ileri sürülen görüşler değerlendirilerek güncel hâle getirilmiştir.

Asistanı olarak bilimin ışığına ve yeni ufuklara gözlerimin açıldığı, akademisyenliğe ve hayata dair pek çok kalıcı değeri ve erdemi öyküne­rek öğrenmeye çabaladığım, tez danışmanım Saygıdeğer Hocam Prof. Dr. Hakan PEKCANITEZ'in yanında yetişmek, benim için büyük bir onurdur. Kıymetli Hocam'a, bilimin ışığını bana yansıttığı için minnet­tarım. Bu kitap, O'na ve 2001 yılının sonunda başlayan, hiç bitmeyecek olan ustalaştırma sürecine ithaf edilmiştir.

Çalıştığım branş ile olan ilk teması, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde rahmetli Hocam Doç. Dr. Halûk KONURALP ve Kıymetli Hocam Prof. Dr. Ejder YILMAZ ile kurmuştum. Kıymetli Hocam'ın jüri başkanlığı ile bir yandan O'nun geçici hukukî koruma alanında birikimlerinden yararlanma imkânı buldum; diğer yandan, tezim eleştiri­leri ve katkıları doğrultusunda farklı bir boyut kazandı. Usûl hukukçusu olmamda önemli bir yere sahip Kıymetli Hocam'a saygı ve şükranlarımı sunuyorum.

Gerek akademik yaşamdan önce gerekse sonra pek çok konuda bana yol göstermiş, meselelere hep geniş bir açıdan bakmamı sağlamış Kıy­metli Hocam Prof. Dr. Oğuz ATALAY, Prof. Dr. Hakan PEKCANITEZ Hocam'ın üniversitemizden ayrılmasından sonra tezin resmî danışmanlığı­nı üstlenmiştir. Yanında yetişmenin gururunu yaşadığım, birikimlerinden her zaman istifada ettiğim Kıymetli Hocam, tezime eleştiri ve görüşleriyle katkıda bulunmuştur. Kendisine teşekkür etmek, yerine getirilmesi zevkli bir ödev benim için.

Tezimi Türk Hukuku'nda geçici hukukî koruma üzerine temel eserlerden birisini kaleme almış Kıymetli Hocam Prof. Dr. Muhammet ÖZEKES'in yanında, onun ilgisi, desteği ve yönlendirmesi ile yazdığım; ayrıca yanında yetiştiğim için kendimi şanslı addediyorum. Üzerimdeki hakkını hiçbir zaman ödeyemeyeceğimi bilerek, kendisine şükran ve minnetlerimi sunuyorum.

Kıymetli Hocam Prof. Dr. Ayşe HAVUTÇU'nun doktora yeterlilik aşamasında Borçlar Genel Hukuku lisans derslerini takip ederken Türk Borçlar Kanunu Tasarısı'ndaki "geçici ödemelere" dikkat çekmesi, bu konu hakkında tez yazmamda önemli bir rol oynamıştır. Hocam'a dok­tora yeterlilik, tez izleme ve tez jüri üyesi olarak tezime sağladığı katkılar için teşekkür edebilmenin mutluluğunu yaşıyorum.

Asistan olduğum ilk günden itibaren beni pek çok konuda teşvik eden, bilgi ve düşüncelerini paylaşan, yanında yetişmekten gurur duy­duğum Kıymetli Hocam Prof. Dr. Meral SUNGURTEKİN ÖZKAN'a teşekkür ediyorum.

Ekim 2005-Ekim 2006 ve Ocak 2009-Temmuz 2009 dönemlerinde Alman Akademik Değişim Kurumu (DAAD) ve Münir Birsel Vakfı'nın desteği ile Giefien Justus-Liebig Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde aka­demik araştırmalarda bulundum. Kendisini tanımak bayatımın en büyük kazançlarından olan Kıymetli Hocam Prof. Dr. Wolf-Dietrich WALKER, sadece kürsüsünün kapılarını açmakla kalmamış, bana asistanı gibi yak­laşmış, beni yetiştirmek için emek vermiş, tezimde ikinci bir danışman olmuştur. Bu tezin başarısında, onun bu alandaki uzmanlığı, inceliği, misafirperverliği önemli bir rol oynamıştır. Bana destek veren her iki kuruma ve Kıymetli Hocam'a ne kadar teşekkür etsem azdır.

Tezin savunulmasından kısa bir süre önce kendisini şahsen de tanı­mama izin veren Muhterem Hocam Prof. Dr. Baki KURU, geçici hukukî korumaya ilişkin tüm arşivini bana açmış, tezimi baştan sona okumuş, eleştiri ve katkılarda bulunmuştur. Kendisine sonsuz teşekkürlerimi arz ediyor, daha nice sağlıklı ömürler diliyorum.

Kendisinden çok şeyler öğrendiğim, yetişmemde büyük emekleri olan Muhterem Hocam Prof. Dr. Mahmut Tevfik BİRSEL'e beni öğren­ciliğimden bu yana desteklediği için teşekkürlerimi arz ediyor, daha nice sağlıklı ömürler diliyorum.

İlgisi ve desteği hukuk fakültesi birinci sınıf öğrencisi iken beni öğrenci yurdunda ziyareti ile başlayan Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı Kıymetli Hocam Prof. Dr. Yusuf KARAKOÇ'a; ken­disini tanıdığım ilk günden itibaren bana hep fikirleri ile destek olan Hocam Doç. Dr. Güray ERDÖNMEZ'e, özellikle Ocak-Şubat 2009'da Giefien'de birlikte geçirdiğimiz güzel günler için; tezimin "iş hukukunda eda tedbirleri" kısmını okuyarak değerli fikirlerini paylaşan Hocam Doç. Dr. Mustafa ALP'e; bana, yayımladığı onlarca kitap ve makaleyi ilk pay­laştığı hukukçulardan biri olma değerini veren Hocam Öğr. Gör. Av. Talih Uyar'a teşekkür etmeyi bir borç biliyorum.

Kürsü arkadaşım Doç. Dr. Mine AKKAN'a, birlikte aynı kürsüde doktora yaptığımız Yrd. Doç. Dr. Nedim MERİÇ'e; tezin yayın aşamasın­da Almanya'daki güncel kaynaklara ulaşmamda bana yardımcı olan Arş. Gör. Pınar ÇİFTÇİ'ye teşekkür ediyorum.

Sevgili Yrd. Doç. Ali Murat SEVİ ile olan dostluğum, yaşamımda beni her açıdan besleyen, zenginleştiren en büyük değerlerden birisi­dir. Anton ÇEHOV'un "birbirlerini sevenler, birbirlerini en iyi sukut içerisindeyken anlarlar" sözü, dostluğumuzun sırrını başka söze hacet kalmaksızın anlatıyor.

Askerlik görevimi yaptığım güzel Eskişehir'i ilgi ve sevgileri ile daha da güzelleştiren meslektaşlarım, arkadaşlarım Yrd. Doç. Dr. Gökhan GÜ-NEYSU, Yrd. Doç. Dr. Tolga AKKAYA, Yrd. Doç. Dr. Nilüfer BORAN GÜNEYSU, Dr. Barış TORAMAN ve Arş. Gör. Özlem YAZAR'a; beni askerlikte bile yalnız bırakmayan Yrd. Doç. Dr. Çiğdem YAZICI TIK­TIK ile dostluğu ve yazıları ile beni her daim zenginleştiren Av. Cansen ERDOGAN'a; 2002 yılından beri yapılan usûl hukukçuları toplantıları­nın bendeki en büyük kazanımlarından olan sevgili Yrd. Doç. Dr. Serdar KALE, Yrd. Doç. Dr. Müjgan TUNÇ YÜCEL ve Arş. Gör. Nazlı GÖREN ÜLKÜ'ye; dostluğu çok kıymetli Hâkim Duygu KOÇYİĞİTOĞLU'na sevgilerimi sunarken, iyi ki varsınız diyorum...

Bu kitabın tamamlanabilmesinde en büyük pay hiç şüphesiz, elleri öpülesi annem Sevim ERİŞİR ve fedakâr babam Sabahattin ERİŞİR'indir. Onların sevgili kardeşim Erinç ERİŞİR ile birlikte kitabı ellerine aldıkla­rında gururlanmaları, bir evladın, bir ağabeyin hayatta yaşayabileceği en büyük mutluluktur. Kitabımın yayımlanmasını üstlenen ve kitabı titiz bir şekilde yayına hazırlayan başta değerli meslektaşım Erol ÖZ olmak üzere, On İki Levha Yayıncılık çalışanlarına teşekkür ediyorum.

Evrim ERİŞİR

Fakülte-18.7.2013

 

 

İÇİNDEKİLER

ÖNSÖZ........................................................................................... VII İÇİNDEKİLER................................................................................. XI KISALTMALAR............................................................................... XXI

GİRİŞ, ÇALIŞMANIN AMACI ve SINIRI............................... XXVII

Birinci Bölüm Geçici Hukukî Korumanın Temelleri

§ 1.   Geçici Hukukî Koruma Kavramı ve Geçici Hukukî

Korumanın Tanımı........................................................................ 1

  1. Geçici Hukukî Koruma Kavramı................................................... 1
  2. Geçici Hukukî Korumanın Tanımı........................................... 4

§ 2.   Geçici Hukukî Korumayı Haklı Kılan Sebepler............................. 6

§ 3.   Geçici Hukukî Korumanın Önemi............................................... 14

§ 4.   Geçici Hukukî Koruma - Anayasa Hukuku İlişkisi...................... 20

I.    Hukukî Koruma Garantisi.................................................... 21

A.   Hukukî Korumanın Tanımı ve Unsurları........................... 21

B.    Hukukî Koruma Kavramı ve Benzer Kavramlarla
Karşılaştırılması.............................................................. 29

C.   Hukukî Korumanın Anayasal Dayanakları...................... 34

D.   Hukukî Korumanın Hukukî Niteliği................................. 41

E.   Hukukî Korumanın Etkinliği (Etkin Hukukî Koruma) ..45

  1. Geçici Hukukî Korumanın Anayasal Dayanakları.................... 57
  2. Geçici Hukukî Koruma ile Oranlılık İlkesi ve Menfaat
    Dengesi Arasındaki İlişki...................................................... 69

IV.  Geçici Hukukî Koruma ve Sosyal Devlet İlkesi...................... 80 Ara Sonuçlar 1.................................................................................... 84

§ 5.   Geçici Hukukî Korumanın İşlevleri, Kapsamı,

Sınıflandırılması ve Dava ile Karşılaştırılması................................ 87

I.    Geçici Hukukî Korumanın İşlevleri........................................ 87

A.  Asıl Hukukî Koruma Yolunu Açık Bırakma İşlevi............. 87

B.   Ara Dönemin Aşılması İşlevi........................................... 88

II.  Geçici Hukukî Korumanın Kapsamı....................................... 89

A.   Maddî Hukuk Alanında Geçici Hukukî Korumalar............. 91

B.   Geçici Hukukî Korumanın Yargısal Yoldan Sağlanması... 92

  1. Genel Olarak İdarî Yoldan Sağlanan Hukukî Koruma 93
  2. İcra Hukukunda Geçici Etkileri Olan Düzenlemeler  97
  3. Değerlendirme........................................................ 103

C.  Geçici Hukukî Korumanın Geçicilik Niteliği..................... 107

  1. Geçici Hukukî Korumaların Sınıflandırılması......................... 115
  2. Geçici Hukukî Korumanın Dava İle Karşılaştırılması............. 120

A.   Kapsam Bakımından..................................................... 120

B.   Konu Bakımından......................................................... 122

C.  Zamanaşımının Kesilmesi Bakımından............................ 125

D.   Harç Bakımından.......................................................... 127

E.   Menfaat Dengesinin Özel Surette Gözetilmesi
Bakımından.................................................................. 129

F.   Hukukî Koruma Araçları Bakımından............................ 129

Ara Sonuçlar II................................................................................. 130


İkinci Bölüm

İhtiyatî Tedbirler Hakkında Genel Bilgiler

ve İhtiyatî Tedbirlerin Diğer Geçici Hukukî

Korumalar ve Benzer Müesseselerle

Karşılaştırılması § 6.   İhtiyatî Tedbirler Hakkında Genel Bilgiler................................... 133

  1. İhtiyatî Tedbir Kavramı ve İhtiyatî Tedbirin Tanımı............... 133
  2. İhtiyatî Tedbirlerin Amaçları................................................ 137

A.   İhtiyatî Tedbirlerin Kurumsal Amacı............................... 137

B.   İhtiyatî Tedbirlerin İşlevsel Amacı.................................. 140

C.  İhtiyatî Tedbirlerin Diğer Amaçları................................. 140

  1. İhtiyatî Tedbirlerin Hukukî Koruma Niteliği ve
    Düzenlenme Şekli............................................................... 144
  2. İhtiyatî Tedbirlerin Temel (Ayırt Edici) Özellikleri ................ 148

A.   Genel Olarak................................................................ 148

B.   İhtiyatî Tedbirlerin Geçiciliği.......................................... 149

C.  Haksız İhtiyatî Tedbirlerde Eski Hâle İade ..................... 151

D.  İhtiyatî Tedbir Yargılamasında Verilen Kararların

Maddî Anlamda Kesin Hüküm Teşkil Etmemesi............. 158

E.   İhtiyatî Tedbirlerin Asıl Dava İle Sıkı İlişkisi.................... 160

F.    İhtiyatî Tedbir Kararlarına Uymamanın Cezaî
Yaptırıma Bağlanmış Olması ......................................... 174

V.   İhtiyatî Tedbirlerin Koşulları................................................. 176

A.  İhtiyatî Tedbire Esas Teşkil Eden Talep.......................... 177

  1. İhtiyatî Tedbire Esas Teşkil Eden Talebin Maddî
    Hukuk İle İlişkisi..................................................... 177
  2. İhtiyatî Tedbire Esas Teşkil Eden Talebin

Özellikleri............................................................... 182

a.    İhtiyatî Tedbire Esas Teşkil Eden Talebin Dava

Edilebilir Olması................................................ 182

b.   İhtiyatî Tedbire Esas Teşkil Eden Talebin İcra

Edilebilir Olması................................................ 184

  1. Genel Olarak............................................... 184
  2. Şarta ve Vâdeye Bağlanmış Alacaklar ile
    Müstakbel Alacakların Durumu.................... 185

3.   İhtiyatî Tedbire Esas Teşkil Eden Talebin

İncelenme Kapsamı ve İspatı................................... 188

B.   İhtiyatî Tedbir Sebebi.................................................... 191

  1. Anlamı.................................................................... 191
  2. Genel İhtiyatî Tedbir Sebebi Olarak
    Gecikmesinde Tehlike Olan Hâl............................... 194

a.    Genel Olarak.................................................... 194

b.   Genel İhtiyatî Tedbir Sebebinin
Somutlaştırılması............................................... 196

  1. Mevcut Durumda Meydana Gelebilecek Bir
    Değişme Nedeniyle Hakkın Elde Edilmesinin
    Önemli Ölçüde Zorlaşması ya da Tamamen
    İmkânsızlaşması........................................... 196
  2. Nihaî Hak Kaybına Uğranılacak Olması........ 197
  3. Hak Sahibinin Zaruret Hâlinde Bulunması .200
  4. Tehdit Eden Bir Şiddetin Varlığı.................... 204
  5. Genel İhtiyatî Tedbir Sebebinin Özel Olarak
    Tedbir Sebebine Yer Verilmeyen Durumlarda
    Uygulanması Sorunu................................................ 206
  6. Menfaat Dengesinin Özel Olarak Gözetilmesi............ 208

a.   Menfaat Dengesinin Önemi................................ 208

b.   Menfaat Dengesi Gözetilirken Dikkate Alınacak
Kriterler............................................................ 210

c.   Teminat Tedbirlerinde Menfaat Dengesinin
Gözetilmesi....................................................... 212

d.   Eda Tedbirlerinde Menfaat Dengesinin
Gözetilmesi....................................................... 215

5.   İhtiyatî Tedbir Sebebinin Ortadan Kalkması................ 216

6.   İhtiyatî Tedbir Sebebinin İspatı.................................. 217 VI. İhtiyatî Tedbirlerin Geçici Hukukî Koruma İçindeki Yeri.... 219

Ara Sonuçlar III................................................................................ 221

§ 7.    İhtiyatî Tedbirlerin Diğer Geçici Hukukî Korumalar ve

Benzer Müesseselerle Karşılaştırılması....................................... 225

I.    İhtiyatî Tedbirlerin Diğer Geçici Hukukî Korumalarla

Karşılaştırılması.................................................................. 225

A.   İhtiyatî Haciz................................................................ 225

  1. İhtiyatî Haciz ve İhtiyatî Tedbirin Ortak Özellikleri 227
  2. İhtiyatî Haciz ve İhtiyatî Tedbirin Birbirinden

Ayırt Edilmesi......................................................... 228

a.    Teminat Tedbiri - İhtiyatî Haciz.......................... 230

b.   Eda Tedbiri - İhtiyatî Haciz................................ 235

  1. İhtiyatî Haciz Hükümlerinin İhtiyatî Tedbir,
    İhtiyatî Tedbir Hükümlerinin İhtiyatî Haciz İçin
    Uygulanabilirliği Sorunu........................................... 236
  2. İhtiyatî Haciz Yerine İhtiyatî Tedbir veya İhtiyatî
    Haciz Zımnında İhtiyatî Tedbir Kararı Verilmesi

ve Sonuçları............................................................ 246

5.    Tasarrufun İptali Davasının Konusu Olan Mal
Hakkında Talep Edilecek Geçici Hukukî Koruma.... 252 Ara Sonuçlar IV................................................................................ 256

B.   Aile Hukukuna Özgü Geçici Hukukî Korumalar.............. 258

  1. Genel Olarak.......................................................... 258
  2. Aile Hukukunda Önlem ya da Tedbir Şeklinde

İfade Edilen Çekişmesiz Yargı İşlerinin Tasnifi.......... 260

3.   Aile Hukukuna Özgü Geçici Hukukî
Korumaların Tasnifi................................................. 265

a.    Genel Olarak.................................................... 265

b.    Boşanma ve Ayrılık Davaları ile Evlilik Birliğinin
Korunmasına İlişkin Geçici Önlemler.................. 268

  1. Geçici Hukukî Koruma Niteliği..................... 268
  2. Geçici Önlemlerin İhtiyatî Tedbir Niteliğinde
    Olup Olmadığı ............................................ 273

Boşanma ve Ayrılık Davalarındaki Geçici
Önlemler ile Evlilik Birliğinin Korunmasına
İlişkin Geçici Önlemler Arasındaki İlişki 277

  1. Geçici Önlemlerin Koşulları, Yargılaması ve
    İcrası.......................................................... 278
Ara Sonuçlar V................................................................................. 285

C.  İcra ve İflâs Hukukuna Özgü Geçici Hukukî Korumalar287

1.   Cebrî İcranın Durdurulmasına Yönelik Geçici
Hukukî Korumalar.................................................. 289

a.   Şikâyet Yargılamasında İcranın Durdurulması... 289

b.   Yargıtay'ın Vereceği İcranın Durdurulması (Tehir-i
İcra) Kararı...................................................... 291

c.   İstihkak Davasında İcranın Durdurulması............ 294

d.   Yargılamanın Yenilenmesi Davasında İcranın
Durdurulması.................................................... 295

e.   Tashih ve Tavzih İncelemesi Devam Ederken
İcranın Durdurulması......................................... 296

f.    İhtiyatî Tedbire İtiraz Yargılamasında İcranın
Durdurulması.................................................... 296

g.   İflâs Kararının Temyizi Üzerine Tasfiyenin
Durdurulması.................................................... 297

h.   Menfî Tespit Davasında Takibin Durdurulması ve
Takibe Engel Olunması...................................... 299

  1. Genel Olarak............................................... 299
  2. Menfî Tespit Davasında Takibin Durdurulması
    ile İhtiyatî Haciz Arasındaki İlişki.................. 309
  3. Cebrî İcraya İzin Verilmesine Yönelik Geçici
    Hukukî Korumalar (Kesinleşmeden İcra
    Edilemeyecek Hükümlerin Geçici İcrası)................... 312
  4. Mahkemece Hükmedilen Muhafaza Tedbirleri........... 316

4.    İflâsın Ertelenmesi................................................... 318

Ara Sonuçlar VI................................................................................ 331

D.  Çekişmesiz Yargıdaki Geçici Hukukî Korumalar............. 333

E.  Delil Tespiti.................................................................. 336

II.  İhtiyatî Tedbirlerin Benzer Müesseselerle Karşılaştırılması .338

A.  Teminat Gösterilmesi..................................................... 338

B.   Kendiliğinden Hak Alma Önlemleri................................ 339

Üçüncü Bölüm İhtiyatî Tedbir Türlerinin Sınıflandırılması

ve Tedbirlerin İçeriği

§ 8.   İhtiyatî Tedbir Türlerinin Sınıflandırılması ve Ayırt

Edilmesinde Dikkate Alınabilecek Kriterler................................. 348 § 9.   İhtiyatî Tedbir Türlerinin Belirlenmesi ve Tedbirlerin İçeriği......... 351

I.    Teminat Tedbirleri ve İçeriği............................................... 351

A.  Genel Olarak................................................................ 351

B.   Tedbire Konu Olan Mal veya Hakkın Yediemine Tevdii 353

C.   Tedbire Konu Olan Mal veya Hakkın Aynen veya
Hukuken Muhafaza Altına Alınması............................... 356

1.   Şerhler................................................................... 358

a.    Çekişmeli Haklar Şerhi...................................... 358

b.    Geçici Tescil Şerhi............................................. 361

2.   Tasarruf Yasağı (Ferağdan Men)............................. 364 Ara Sonuçlar VII.............................................................................. 374

II.  Eda Tedbirleri ve İçeriği...................................................... 376

A.   Asıl Dava Sonucunun Öne Çekilmesi ve Eda Tedbiri
Kavramları................................................................... 376

B.   Asıl Dava Sonucunun Öne Çekilmesine Karşı Çıkan
Görüşler....................................................................... 378

  1. Alman Hukukunda............................................... 378
  2. İsviçre Hukukunda.................................................. 381
  3. Türk Hukuku nda.................................................... 384
  4. C.  Asıl Dava Sonucunu Öne Çeken Tedbirlerin

Temellendirilmesi.......................................................... 386

1.   Asıl Dava Sonucunu Öne Çeken İhtiyatî
Tedbirlerin Pozitif Hukuk Dayanakları...................... 387

a.    Maddî Hukukta Özel Düzenlemeler.................... 387

b.   Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 391/1 Işığında
Eda Tedbirlerine Yalnız Özel Surette Düzenlendiği
Takdirde Karar Verilebileceği Görüşünün
Eleştirisi............................................................ 390

  1. Teminat Tedbirinin Amacı Gerçekleştirmeye
    Elverişli Olmaması................................................... 394
  2. Eda Tedbirinin Bazı Hâllerde Nihaî Etkiler
    Göstermesinin Gerekliliği.......................................... 395

a.   Nihaî Hak Kaybı Tehlikesinin Eda Tedbirlerinin
Nihaî Etkiler Göstermesini Zorunlu Kılması.......... 398

b.   Etkin Hukukî Koruma Garantisinin Eda Tedbirinin
Eski Hâle İade Edilememe Riskinin Göze
Alınmasını Gerekli Kılması................................. 401

4.   Asıl Dava Sonucunun Öne Çekilmesi ile İhtiyatî
Tedbir Kararının Asıl Davaya Bakan Hâkimi
Bağlaması Arasındaki Ayrım.................................... 403

D.  Teminat Tedbirleri ile Eda Tedbirlerinin
Karşılaştırılması............................................................ 404

Ara Sonuçlar VIII............................................................................. 408

E.  Asıl Dava Sonucunu Öne Çeken Somut Tedbir
Örneklen..................................................................... 411

1.   Para Alacaklarında Eda Tedbirleri............................ 411

a.   Alman Hukuku'nda............................................. 411

b.   Türk Hukuku'nda................................................ 414

  1. Hukukî Temeli ve Uygulama Alanı................ 414
  2. Türk Borçlar Kanunu'nun 76. Maddesinde
    Öngörülen Eda Tedbiri................................. 421
  3. Eda Tedbiri Yolu İle Geçici İcrasına Karar
    Verilecek Alacak Miktarı............................. 431
  4. Teminat...................................................... 432
  5. Kararın İcrası.............................................. 433
  6. Eda Tedbiri İle İhtiyati Haciz Arasındaki
    İlişkisi......................................................... 434

2.    İş Hukukunda Somut Eda Tedbiri Örnekleri.............. 436

a.   Alman Hukuku'nda............................................ 436

  1. İşverenin İşe İlişkin Belgeleri İşçiye Vermesi 436
  2. İşçinin İşverene Ait Aletleri ve Otomobili İade
    Etmesi........................................................ 436
  3. İşçinin Yıllık Ücretli İzin Hakkını
    Kullanması.................................................. 437
  4. İşçinin Kısmî Süreli Çalışmaya Geçmesi........ 439
  5. Feshe Karşı Korunma (İşe İade) Davasında
    İşçinin İşine İadesi....................................... 439

b.   Türk Hukuku'nda............................................... 445

  1. Genel Olarak............................................... 445
  2. İşe İade Davasından Önce veya Dava Devam
    Ederken İşçinin İşine İadesi.......................... 446

3.    Tüketici Hukukunda Somut Eda Tedbiri Örnekleri. 453

a.    Alman Hukuku'nda............................................ 453

b.    Türk Hukuku'nda............................................... 458

  1. Genel Olarak............................................... 458
  2. Genel İşlem Koşullarının Uygulanmasının
    Durdurulması............................................... 459
  3. Ayıplı Seri Mal Üretiminde Üretimin veya
    Satışın Durdurulması.................................... 467

4.    Banka Teminat Mektuplarında Eda Tedbirleri........... 468

a.    Alman Hukuku'nda............................................ 469

  1. Muhatabın Teminat Mektubunu Paraya
    Çevirmeden Men Edilmesi............................ 469
  2. Bankanın Teminat Mektubu Bedelini
    Ödemeden Men Edilmesi  ........................... 472

b.    Türk Hukuku'nda............................................... 479 III. Düzenleme Tedbirleri......................................................... 492

A. Ayrı Bir Tedbir Türü Olarak Düzenleme Tedbirleri.......... 492

B.  Düzenleme Tedbirlerinin Ayrı Bir Tedbir Türü Olup

Olmadığının Değerlendirilmesi....................................... 497

  1. Düzenlemenin Konusuna Göre................................ 497
  2. Tedbirin Etkisine Göre............................................ 501

§ 10. İhtiyatî Tedbirlerin İçeriğinin Hâkim Tarafından Belirlenmesi.. 507

I.    Tasarruf İlkesinin İhtiyatî Tedbirlerin İçeriğinin
Belirlenmesinde Gösterdiği Özellik..................................... 507

A.   Tedbir Dilekçesinde Talep Sonucunun Belirlenmesi....... 512

  1. Teminat Tedbirlerinde.............................................. 517
  2. Eda Tedbirlerinde ................................................... 518

B.    Hâkimin Taleple Bağlılığı.............................................. 521

  1. Genel Olarak.......................................................... 521
  2. İhtiyatî Haciz Yerine İhtiyatî Tedbirin ya da
    İhtiyatî Tedbir Yerine İhtiyatî Haczin Talep
    Edilmesi................................................................. 527

II.   İhtiyatî Tedbirlerin İçeriğine Yönelik Sınırlar........................ 533

A.   Asıl Davada Elde Edilecek Hukukî Korumanın
Aşılmaması.................................................................. 533

B.   "Gerekli" Tedbirin Tespiti ............................................ 53S

SONUÇ.......................................................................................... 539

DE LEGE FERENDA ÖNERİLER........................................................ 559

BİBLİYOGRAFYA............................................................................ 563