Vedat Kitapçılık
Kargo Gönderim Saatleri;
Hafta İçi Saat 16:00 'ya kadar
Cumartesi Saat 11:00 'e kadar
Kartlarına Taksit
Seçeneklerimiz Vardır!
Banka Hesap Bilgilerimiz
Destek
HATTI
0212
240 12 54
240 12 58
Favori
Listenizde
Ürün Yok!
Sepetinizde
Ürün Yok!
Yeni Çıkan Yayınlar:      Haziran (28)      Mayıs (68)      Nisan (89)      Mart (152)

Yurt Dışındaki Türk Vatandaşlarının Emeklilik Yolları Ve Sosyal Güvenliği

Yurt Dışındaki Türk Vatandaşlarının Emeklilik Yolları Ve Sosyal Güvenliği



Sayfa Sayısı
:  
225
Kitap Ölçüleri
:  
21x18 cm
Basım Yılı
:  
2006
ISBN NO
:  
975-6135-30-1

17,50 TL









önsöz

Sosyal güvenlik kavramı, insanların kendileri ile birlikte aile fertlerinin, yaşamlarında karşılaşabileceği tehlikelere karşı, karşılıklı dayanışma temelinde gelişen, güvence arayış sistemlerini ifade etmektedir.

Sosyal sigorta uygulamalarında genellikle vadelerine göre risk ayırımı kullanılmakta olup, uzun vadeli: yaşlılık, ölüm, maluliyet; kısa vadeli riskler: işsizlik, hastalık, analık, iş kazaları ve meslek hastalıkları, aile yardımlarıdır.

Geçmişte insanlar göçler, savaşlar, doğal afetler, siyasal düzene yapılan başkaldırılar, azınlık, gezi ve macera arzusu vb. değişik nedenlerle başka bir ülkeye taşınınca, burada anavatanlarında elde ettikleri sosyal güvenlik haklarından yoksun kalmışlardır. Diğer taraftan bu insanlar, taşınılan ülkelerde, milliyet ve yerleşiklik koşulları, yardıma hak kazanmak için yeniden çalışma süreleri, kendisine bağımlı bulunan yakınlarının kapsam dışında kalması, vb. kısıtlayıcı koşullarla karşılaşa-bilmekteydiler. Bu nedenle ülkeler değişik nedenlerle yurtdışına çıkan vatandaşlarının sosyal güvenliklerini sağlamak ve tekrar ülkelerine döndüğünde de vatandaşın yurtdışında kazandığı sosyal güvenlik haklarını korumak amacıyla milletlerarası düzenlemeler ve entegrasyonlarda çözüm aramak mecburiyetinde kalmışlardır.

Devletler vatandaşlarının sosyal güvenlik haklarını, ikili ve çok taraflı milletlerarası sözleşmeler ve anlaşmalar yapmak suretiyle sağlamaya çalışmışlardır. Bu manada sosyal güvenliğe ilişkin, milletlerarası düzenlemeleri, Birleşmiş Milletler Sözleşmeleri, Milletlerarası Çalışma Teşkilatı′nın Sözleşme ve Tavsiye Kararları, Bölgesel Entegrasyonların Sosyal Güvenliğe İlişkin Sözleşmeleri biçiminde saymak mümkündür. Diğer taraftan sözleşmesi yapılmayan ülkelerde çalışan vatandaşlar ise kanunlarda yapılan istisnai düzenlemeler ile sigorta kapsamına alınmıştır.

1960′larda başta Almanya olmak üzere, Fransa, Hollanda, Belçika, ve İngiltere gibi Batı Avrupa ülkeleri, gelişen ekonomilerinin işgücü açığını karşılamak amacıyla, önemli ölçüde yabancı işçi çalıştırmışlardır. Ülkemiz′den çalışma amacı ile yurtdışına işçi gönderilmesi, ilk kez sınırlı biçimde İngiltere′ de başlayarak, daha sonra da kıta Avrupa′sında Almanya′nın öncülüğünde sürdürülmüştür. Devlette, kalkınma planlarından da anlaşılacağı üzere desteklemiştir. Çünkü bu göçlerle, işsizliğe karşı geçici bir tedbir, döviz kaynağı, teknik bilgi gibi ülkenin ekonomik, sosyal, kültürel ve siyasal gelişmesine hızlandırıcı bir etken olacağı umulmuştur.

Yetmişli yıllarla birlikte, Arap-İsrail Savaşını izleyen dönemde yaşanan Petrol Krizi nedeniyle işgücü talebindeki azalmaya bağlı olarak, Batı Avrupa ülkelerine Türk işgücü göçü azalmıştır. Bununla birlikte aile birleşimi ve sığınmalarla göç devam etmiştir. Diğer bir gelişme bu yıllarda, Türkiye′ den, Ortadoğu ve Kuzey Afrika ′da petrol zengini ülkelerin petrol gelirleri dolayısıyla artan altyapı inşaatlarında Türk Firmalarınca alınan işlerde çalışmak üzere işgücü göçü başlamış, ancak petrol fiyatlarının düşmesi, döviz gelirinin azalması, işlerin bitmesi gibi nedenlerle zamanla yavaşlamıştır.

Halihazırda yurtdışında bulunan vatandaşlarımızın sayısı 3.519.804 olup, bunlardan, 1.197.968′i çalışmakta olup, 236.011′i ise işsizdir. Kalanlar ise aile fertleridir (Ek-1).

Türkiye, yurt dışındaki vatandaşlarının sosyal sigorta haklarının korunması için, gerek ikili gerekse çok taraflı anlaşmalar imzalamış, herhangi bir anlaşma yapılamayan ülkelerde ki vatandaşları için kendi mevzuatında gerekli düzenlemeleri yapmak suretiyle sosyal sigorta hakları tesis etmeye çalışmıştır. Zira Anayasanın 62. maddesiyle Devlete yurt dışında çalışan vatandaşlarımızın sosyal güvenliğinin sağlanması için gerekli tedbirleri almakla yükümlü tutmuştur.

Hazırlanan bu el kitabıyla, yurt dışındaki vatandaşlarımıza tanınan sosyal sigorta hakları açıklanmak istenilmiştir. Kitap beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde ikili ve çok taraflı sosyal güvenlik sözleşmesi yapılan ülkelerde bulunan vatandaşlarımızın haklarından bahsedilirken, ikinci bölümde sözleşme yapılmamış ülkelerdeki vatandaşlarımızın hakları açıklanmakta, üçüncü bölümde yurtdışı hizmet borçlanmalarına ilişkin bilgiler sunulmakta, dördüncü bölümde sosyal sigorta yardımları işlenmekte ve beşinci bölümde ise ilgili mevzuattan bahsedilmektedir.

Uzun yıllar yurtdışında yabancı olarak çalışmış vatandaşlarımızın, anavatanlarına döndüklerinde, sosyal güvenlik gibi insanın en temel ihtiyacının karşılanması, ülkenin onları kucaklaması anlamını taşımaktadır. Yapılan çalışmanın bu kesimdeki vatandaşlarımıza katkı sağlayacağı umuduyla...

Bu eserin yayımlanmasında katkısı geçen özellikle Yaklaşım Yayıncılık Yönetim Kurulu Başkanı Sn. Ekrem SARISU başta olmak üzere, sayfa düzenini hazırlayan Sn. Elvan TOKMAK′a, kapak tasarımını yapan Sn. Dursun SIRIKLIGİL′e ve Yaklaşım Yayıncılık çalışanlarına şimdiden teşekkür ederiz.

Mahmut ÇOLAK & Ercüment ÖZTÜRK
Ankara, Şubat 2006

İÇİNDEKİLER


ÖNSÖZ 3
İÇİNDEKİLER 9
KISALTMALAR 15
TABLOLAR 17

BİRİNCİ BÖLÜM
İKİLİ SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMELERİ


I- GENEL BİLGİLER * 19
II- İKİLİ SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMELERİNİN TÜRK SOSYAL
GÜVENLİK KURULUŞLARI TARAFINDAN UYGULANDIĞI SİGOR
TA KOLLARI KAPSAMI 20
A- SOSYAL SİGORTALAR KURUMU 20
B- ESNAF VE SANATKARLAR VE DİĞER BAĞIMSIZ ÇALIŞANLAR
SOSYAL SİGORTALAR KURUMU 21
C- T.C. EMEKLİ SANDIĞI 21
III- İKİLİ SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMELERİ İLE SAĞLANAN TE
MEL HAKLAR 23
A- HASTALIK SİGORTA YARDIMLARI 24
B- ANALIK SİGORTASI YARDIMLARI 25
C- İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIKLARI SİGORTA YARDIMLARI 25
D- PROTEZ, İYİLEŞME GEREÇLERİNİN SAĞLANMASİ 26
E- AİLE YARDIMLARI 27
F- ÖLÜM HALİNDE YARDIMLAR 28
G- GELİR VE AYLIKLARIN ÖDENMESİ 28
IV- SAĞLIK YARDIMLARINDAN YARARLANAN GRUPLAR 29
V- İKİLİ SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMELERİ GEREĞİ YURTDIŞI
SİGORTALILARINA SAĞLIK HİZMETLERİNİN SUNUMU 33
VI- İDARİ YARDIMLAŞMA 35
VII- İSTİSNA AKDİ ÇERÇEVESİNDE ALMANYA′DA ÇALIŞAN İŞÇİLE
RİN SİGORTALILIĞI... 38
A- SOSYAL SİGORTALAR KURUMUNUN YÜRÜTTÜĞÜ İŞLEMLER 39
1- İşyeri Dosyasının Açılması 39
2- Sigortalılar İçin Firmaların Başvuruları 39
B- PRİMLER VE DİĞER ÖDEMELER 40


Vlîl-

C- ALMANYA′YA GÖTÜRÜLDÜĞÜ TARİHTEN ÖNCE FİİLEN ÇA
LIŞTIRILMAYAN İŞÇİNİN BİLDİRİMİ 41
D- TEMİNAT MEKTUBUNUN VERİLMESİ VE ÇÖZÜLMESİ 42
E- TEMİNATIN PARAYA ÇEVRİLMESİ 44
F- HASTALIK, ANALIK, İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞI, HA
LİNDE FORMÜLERLERİN DÜZENLENMESİ 45
İKİLİ SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMELERİ VE AVRUPA TOPLU
LUĞU SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU 46
A- 1408/71 SAYİLİ TÜZÜK 46
B- 859/2003 SAYILI TÜZÜK 47
C- AVRUPA SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMESİ 48





II-

IKINCI BOLUM
İKİLİ SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMESİ
YAPILMAYAN ÜLKELERDE BULUNAN YURT DIŞINDAKİ
TÜRK VATANDAŞLARININ SİGORTALILIĞI
TOPLULUK SİGORTASI 51
A- SOSYAL SİGORTALAR KURUMU İŞLEMLERİ 51
B- TÜRKİYE İŞ KURUMU′NUN İŞLEMLERİ 54
İSTEĞE BAĞLI SİGORTA 56
GEÇİCİ GÖREVLE YURT DIŞINA DEĞİŞİK NEDENLERLE GİDEN
LER 58


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
YURT DIŞI HİZMET BORÇLANMASI



-/


I- YURT DİŞİ HİZMET BORÇLANMASININ TARİHÇESİ 61
II- 3201 SAYILI KANUN′UN AMACI 61
III- 3201 SAYİLİ KANUN′UN KAPSAMI 62
IV- 3201 SAYILI KANUN′UN TEMEL ÖZELLİKLERİ 62
V- BORÇLANMA KOŞULLARI 62
VI- BORÇLANMA HAKKINDAN YARARLANABİLECEKLER 63
VII- YURTDIŞINDA ÇALIŞILMAYAN SÜRELERİN BORÇLANILIP
BORÇLANÎLMAYACAĞI 63


11
VIII- BORÇLANMA HAKKINDAN YARARLANAMAYACAKLAR 63
IX- KANUNDAN YARARLANAMAYACAKLAR 65
X- BAŞVURULACAK KURULUŞLAR 65
A- HALEN YURTDIŞINDA BULUNANLAR 65
B- TÜRKİYE′YE DÖNDÜKTEN SONRA YURTDIŞINDA GEÇEN
HİZMETLERİNİ BORÇLANMAK İSTEYENLER 65
C- BORÇLANMADA KESİN DÖNÜŞ ŞARTI İLE 2 YILLIK SÜRENİN
İPTALİ KONUSUNDA ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARI 66
D- KESİN DÖNÜŞ KAVRAMI ,.~. 68
XI- BAŞVURU SÜRESİ 69
XII- DÖVİZ İLE DEĞERLENDİRME 70
XIII- T.C. EMEKLİ SANDIĞINCA YAPILACAK BORÇ TAHAKKUKLARI
İLE AYLIĞA AİT ESASLAR 71
XIV- YILLAR İTİBARİYLE YURT DIŞI HİZMET BORÇLANMASI TUTAR
LARI 71
XV- SSK′CA YAPILACAK BORÇLANMA, BORÇ TEBLİĞ VE TAHSİL
İŞLEMLERİ MERKEZDE YAPILACAKLAR , 72
A- BORÇLANMA İŞLEMLERİ MERKEZDE, BORÇ TEBLİĞ VE TAH
SİL İŞLEMLERİ SİGORTA/SİGORTA İL MÜDÜRLÜKLERİNDE
YAPILACAKLAR 73
B- SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMESİ AKDEDİLMEMİŞ ÜLKE
LERDE ÇALIŞAN VATANDAŞLARIMIZIN TAHSİS İŞLEMLERİ 74
XVI- BORÇLANILAN BORÇ TUTARININ ÖDENMESİ 75
XVII- SÜRE TESPİTİ VE SİGORTALILIĞIN BAŞLANGICI 75
XVIII- BORÇLANMANIN HUKUKİ SONUCU 76
XIX- BORÇLANILACAK HİZMETLERİN BELGELENMESİ ZORUNLU
LUĞU 77
XX- BORÇLANMADAN VAZGEÇME 77
XXI- AYLIK TAHSİSİ-BORÇLANILAN SÜRELERE GÖRE AYLIK BAĞ
LAMA ŞARTLARI- 78
XXII- AYLIĞIN KESİLMESİ VE YENİDEN BAĞLANMASI 80
XXIII- YURTDIŞI BORÇLANMASI YAPILARAK SSK′CA BAĞLANAN AY
LIKLARIN DURDURULMA HALLERİ 81
XXIV- KISMİ AYLİK ALANLARIN BORÇLANABİLMESİ İLE TAM AYLIĞA
YÜKSELTİLME ŞARTLARI 81
XXV- YURTDIŞINDA GEÇEN ESKİ HİZMETLERİN İHYA EDİLİP EDİLE
MEYECEĞİ 82

XXVI- LİBYA′DA ÇALIŞAN TÜRK VATANDAŞLARI BORÇLANMA YA
PAMAZ 83
XXVII- TRANSFERİ SAĞLANAN PRİMLERİN İADESİ 83
XXVIII- BAĞ-KUR PRİM BASAMAKLARINA İNTİBAK 84
XXIX- T.C. EMEKLİ SANDIĞINDA GEÇEN HİZMETLERİN İHYASI 85
XXX- T.C. EMEKLİ SANDIĞINCA BAĞLANAN AYLIKLARIN İNTİBAKI 85
XXXI- KANUNUN YÜRÜRLÜK TARİHİNDEN ÖNCEKİ DÖNEMDE BORÇ
LANMA ESASLARI 86
XXXII- HAK SAHİPLERİNİN BORÇLANMASI 86
XXXIII- BORÇLANMA BEDELLERİNİN GERİ ALINMASI 87
XXXIV- KAZANILMIŞ HAKLAR 87
XXXV- SSK′DAN BİLGİ ALMAK İÇİN ADRESLER 89
XXXVI- SSK′DAN YURTDIŞI BORÇLANMA YAPACAKLARDA PRİME
ESAS KAZANCIN TESPİTİ 89
XXXVII- BAĞ-KUR′DA BORÇLANMAK İÇİN BAŞVURU 99
XXXVIII- BAĞ-KUR′DA BORÇLANMADA YAZIŞMA ADRESİ 100


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
TÜRK SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİNDE SAĞLANAN SİGORTA YARDIMLARI


I- İŞ KAZALARI İLE MESLEK HASTALIKLARI SİGORTASI 101
II- HASTALIK SİGORTASI 103
III- ANALIK SİGORTASI 108
IV- YOL PARASI VE ZARURİ MASRAF KARŞILIKLARI 110
V- SİGORTALININ GEÇİNDİRMEKLE YÜKÜMLÜ OLDUĞU KİMSE
LER 110
VI- TOPLULUK SİGORTALARI 111
VII- SÜREKSİZ ÇALIŞAN TARIM İŞÇİLERİNİN SOSYAL GÜVENLİĞİ 111
VIII- UZUN VADELİ SİGORTA KOLLARINDAN SAĞLANAN SOSYAL
SİGORTA YARDIMLARI 111
A- MALULLÜK SİGORTASI 111
1- Malullük Sigortasından Sağlanan Yardım 111
2- Malul Sayılma Şartları 111
3- Malullük Sigortasından Yararlanamayanlar 112


4- Malullük Aylığından Yararlanma Şartları 112
5- Aylığın Başlangıcı 112
B- YAŞLILIK SİGORTASI 113
1- Yaşlılık Sigortasından Sağlanan Yardımlar 113
2- Yaşlılık Aylığından Yararlanma Şartlan 113
3- Aylığın Başlangıcı 113
4- Yaşlılık Aylığı Alanların Yeniden Çalışmaları 113
5- Toptan Ödeme 114
C- ÖLÜM SİGORTASI .′ 114
1- Ölüm Sigortasından Sağlanan Yardımlar 114
2- Ölüm Sigortasından Aylık Bağlama Şartları 114
3- Eş ve Çocuklara Aylık Bağlanması 117
4- Ana ve Babaya Aylık Bağlanması 119
5- Aylığın Başlangıcı 119
D- UZUN VADELİ SİGORTA KOLLARINDAN YARARLANMA TALE
BİNDE BULUNMASI 119
E- SİGORTA OLAYLARINDA GELİR VEYA AYLIKLARIN SÜRE
SİNDE İSTENİLMESİ 120


BEŞİNCİ BOLUM İLGİLİ MEVZUAT

1- Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti İle Almanya Federal Cumhuriyeti Hü
kümeti Arasında Türk Firmaları İşçilerinin İstisna Akdi çerçevesinde İs
tihdamına İlişkin Anlaşma 129
2- Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Almanya Federal Cumhuriyeti Hü
kümeti Arasında Türk Firmaları İşçilerinin İstisna Akdi Çerçevesinde
İstihdamına İlişkin Anlaşmanın Uygulanması Hakkında Tebliğ 133
3- Tebliğe İlişkin Genel Yazı 139
4- Tebliğe İlişkin 16- 319 Ek Sayılı Genelge 141
5- 3201 Sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında
Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi
Hakkında Kanun 145
6- Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürele
rinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında 3201
Sayılı Kanun′un Uygulama Yönetmeliği 152
7- Bakanlar Kurulu Kararı 164



EKLER

EK-1 Yurt Dışındaki Vatandaş ve İşçilerimizin Ülkelere Göre Dağılımı 166
EK-2 Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına Bağlı Yurt Dışında Bu
lunan Müşavirlik ve Ataşelikler 167
EK-3 İkili Sosyal Güvenlik Sözleşmelerinin Uygulanmasına Yönelik
Kullanılan Formülerler 175
EK-4 Türkiye Cumhuriyeti Tarafından Onaylanan ILO Sözleşmeleri 188
EK-5 Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Topluluk Sigortası Tip Sözleşmesi Ör
neği 190
EK-6 İsteğe Bağlı Sigorta Başvuru Belgesi 195
EK-7 Beyan ve Taahhüt Belgesi 196
EK-8 Almanya Federal Cumhuriyeti′ne İstisna Akdi Çerçevesinde Gi
decek İşçiler İçin İş Sözleşmesi (Hizmet Akdi) 197
Ek-9 İstisna Akdi Kota Başvuru Formu 205
Ek-10 Sosyal Güvenlik Sözleşmesi İmzalanan Ülkelerde Çalışan İşçiler
ile Yapılan Sözleşme 206
Ek-11 Sosyal Güvenlik Sözleşmesi İmzalanmayan Ülkelerde Çalışan İş
çiler İie Yapılan Sözleşme 210
EK-12 Yurt Dışında İkamet Eden ve SSK′dan Sözleşme Hükümlerine
Göre Kısmi Aylık Bağlanmasına Hak Kazanan/Aylık Almakta
Olanlar Tarafından Doldurulacak Borçlanma Dilekçesi 214
EK-13 Yurt Dışında İkamet Eden ve SSK′dan Sözleşme Hükümlerine
Göre Kısmi Aylık Bağlanmasına Hak Kazanan/Aylık Almakta
Olanlar Tarafından Doldurulacak Taahhütname 216
EK-14 Halen Yurt Dışında Çalışan / İkamet Edenler Tarafından Dolduru
lacak Borçlanma Dilekçesi , 217
EK-15 Halen Yurt Dışında Çalışan / İkamet Edenler Tarafından Dolduru
lacak Taahhütname 219
EK-16 Bağ-Kur Sigortalısı Olanların 3201 Sayılı Kanun′a Göre Borçlan
ma Talep Dilekçesi 220
EK-17 Bağ-Kur′da Yurt Dışı Borçlanmada Taahhütname 222
EK-18 T.C.Emekli Sandığında Borçlanma Dilekçesi 223

KAYNAKÇA 225