Vedat Kitapçılık
Kargo Gönderim Saatleri;
Hafta İçi Saat 16:00 'ya kadar
Cumartesi Saat 11:00 'e kadar
Kartlarına Taksit
Seçeneklerimiz Vardır!
Banka Hesap Bilgilerimiz
Destek
HATTI
0212
240 12 54
240 12 58
Favori
Listenizde
Ürün Yok!
Sepetinizde
Ürün Yok!
Yeni Çıkan Yayınlar:      Eylül (99)      Ağustos (118)      Temmuz (128)      Haziran (105)

Bilgisayar Programlarının Fikri Mülkiyet Hukukunda Korunması

Bilgisayar Programlarının Fikri Mülkiyet Hukukunda Korunması



Sayfa Sayısı
:  
311
Kitap Ölçüleri
:  
21x18 cm
Basım Yılı
:  
2006
ISBN NO
:  
975-295-512-6

0,00 TL

Bu ürün şu anda stoklarımızda yok!
Yazarın diğer ürünlerine gözatmanızı tavsiye ederiz...











ÖNSÖZ Bilgisayar programlarının korunması, birçok yönü olan, esasen her bir yönüyle ayrıca incelenip değerlendirilmesi gereken bir sorundur. Bu sorun, hukuk ile tekniğin yakın ilişkisinin söz konusu olduğu bir alandır. Bu çalışma, bu hususun hukuki boyutunun bir kesitim ele almıştır. Bu kesit kısaca, bilgisayar programı üzerinde fikrî mülkiyet hukuku anlamında hukuki pozisyon kurulabilmesi koşullarına ilişkindir. Bu açıdan, bizzat hukuki pozisyonun kurulabilmesi ele alınmış, bundan kaynaklanan yetkiler ise incelenmemiştir. Esasen daha çok ve öncelikle kendim için incelediğim bu konu, bana, bu alana ilişkin temel bir bakış açısı kazandırdığı gibi, aynı zamanda bir altyapı hazırlığı niteliğindedir. Konunun teknik yanı ve alanın benim için yeni oluşu, çalışmanın hazırlanmasının ek zorluklarını oluşturmuştur. Bu çalışma, büyük ölçüde Alman hukukundaki kaynaklar esas alınarak hazırlanmıştır. Bu çalışmama, Münih′teki Max-Planck-Institut für Geistiges Eigentum, Wettbe-werbs- und Steuerrecht, sağladığı burs ve araştırma imkanları ile bir çok açıdan yardımcı olmuştur. Hem bu nedenle, hem de sağladıkları güzel çalışma ortamı için, Enstitünün önceki müdürleri Prof. Dr. Dr. h.c.mult. Gerhard Schricker ile Prof. Dr. Dres.h.c. Joseph Straus′a ve şu anki Enstitü Müdürü Prof. Dr. Reto M. Hilty′ye teşekkür ederim. Aynı şekilde, bu Enstitünün Türkiye ile ilgili bölüm yöneticisi Dr. Eva-Maria Bastian′a, sürekli desteği ve ilgisi için ayrıca teşekkür ederim. Saygıdeğer Hocam Prof. Dr. Hüseyin Hatemi, hem sürekli ve çok yönlü desteği ile hem de bana sağladığı serbest çalışma ortamı ile bu incelemeyi gerçekleştirmeme önemli ölçüde katkıda bulunmuştur. Her şey için, kendilerine bir kez daha çok teşekkür ediyorum. Fikrî Mülkiyet Hukuku alanında çalışma yapmaya beni yönlendiren kişilerin başında gelen Prof. Dr. Christoph Ann′a da, desteğinden dolayı teşekkür ederim. İhtiyacım olan bazı kaynaklan sağlayan, Münih′de birkaç kez aynı çalışma ortamımnda bulunup ve birçok konuyu tartışıp paylaştığım Dr. Kaya Köklü ve Dr. Çiçek Ersoy′a teşekkür ederim. Kitabın düzeltmelerini özenli şekilde yaparı Filiz Cevahir′e, sadece kardeşçe, sağol diyorum. Beni her zaman destekleyen, aileme özellikle teşekkür ediyorum. Mustafa Aksu İstanbul, Şubat 2006 İÇİNDEKİLER Kısaltmalar XV Birinci Bölüm Araştırmanın Konusu, Kapsamı, Yapısı ve Temel Sorunlar § 1. Konunun sunumu ve temel sorunlar 1 I. Bilgisayar programının hukuki korunması sorunu ve bunun pratik-teorik önemi 1. Bilgisayar programının pratik ve mikro-makro ekonomik açıdan önemi ile donanım-yazılım ilişkisinin tarihi gelişimine kısa bir bakış 1 2. Bilgisayar programın bazı tipik özellikleri ve bunların önemi 4 3. Konunun önemine ilişkin uygulamadan bazı örnekler 6 3.1. Amazon.com olayı ve one click online shopping technology 6 3.2. Hyperlink patenti- Britanya Telekom 10 3.3. Patent koruması kapsamında olan MPEG Layer 3 audio-sıkıştırma usulü 11 3.4. Priceline (açık eksiltme iş yöntemi) olayı 12 4. Teknik ve hukuki nitelikteki koruma mekanizmaları ve hukuki koruma zorunluluğu 13 4.1. Genel olarak teknik ve diğer nitelikteki koruma mekanizmaları ve bunların yeterliliği sorunu 13 4.2. Hukuki korumanın zorunluluğu 15 II. Bilgisayar programlan açısından temel hukuki koruma sistemi olarak fikir-sanat eserleri ve patent hukuku 18 1. Bilgisayar programların hukuki korumasının tarihi gelişimine kısa bir bakış 18 2. Pozitif hukuk açısından fikir ve sanat eserleri hukuku korumasının yerleşmiş olması 21 3. Bilgisayar programlarının patent hukuku kapsamında korunması yönündeki giderek artan eğilim 24 4. Bilgisayar programlarının faydalı model çerçevesinde korunması 26 5. Bilgisayar programlarının endüstriyel tasarımlar çerçevesinde korunması 28 VIII 6. Bilgisayar programlarının yan iletken topografyalar kapsamında korunması 30 7. Bilgisayar yazılımlarının marka, haksız rekabet ve rekabet hukuku kapsamında korunması 33 III. İnceleme konusunun dışında kalan hususlar 37 IV. İncelemenin temel yapısı ve yöntemi hususunda 38 § 2. İncelemedeki temel kavramlar 38 I. Bilgisayar 39 II. Bilgisayar donanımı (Hardware) ve bilgisayar türleri 41 III. Bilgisayar yazılımı ve programı 43 1. Kavram ve bazı tanımlar 43 2. Bilgisayar programının oluşum aşamaları ve unsurları 46 3. Yazılımın kapsamı 48 3.1. Program betimlemesi 48 3.2. Refakat malzemesi 48 4. Bilgisayar program türleri: İşlevsel açıdan programlar 49 IV. Algoritmalar (Algoritmus) ve bilgisayar programı 50 V. Patent ehliyeti ve yeteneği kavramları 56 VI. Patent üzerindeki hak ve patenten kaynaklanan hak ayrımı 58 VII. Bilgisayar programı patenti kavramı 59 VIII. Buluş ile buluşun uygulanış ya da gerçekleştiriliş araç ya da biçiminin (Implementierungsmittel) birbirinden ayrılması 60 İkinci Bölüm Bilgisayar programlarının fikir ve sanat eserleri hukuku kapsamında Korunması § 3. Bilgisayar programları açısından fikir ve sanat eserleri korunmasının benimsenmesi ve eser kavramı 63 I. Fikir ve sanat eserleri hukuku korumasının pozitif düzenlemeler çerçevesinde yerleşik konumu ve önemi 63 II. Temel sorunlar .66 III. Fikir ve sanat eserleri hukuku anlamında eser kavramı ve korunma koşullan 68 1. Genel olarak 68 2. Eser kavramının temel unsurları ve fikir ve sanat eserleri hukukunun eserin yaratıcısını eseri ile ilişkisi bağlamında koruyor olması 68 IV. Eserin kişisel fikrî yaratımı olması 72 1. Eserin yaratıcısının bireysel yaratımı olması 72 1.1. Eserin bizzat yaratıcı tarafından meydana getirilmesi gereği....72 IX 1.2. Tüzel kişilerin eser yaratıcılığı hususu 73 2. Eserin yaratanın hususiyetini taşıması 74 ! 4. Fikir ve sanat eserleri hukuku anlamında eser olarak bilgisayar programları 76 I. Bilgisayar programlarının eser niteliği 76 II. Kişisel yaratım olma (yaratıcısının hususiyetini taşıma) koşulu ve bilgisayar programlarının hukuki durumu 82 1. Genel olarak 82 2. Bilgisayar programının kişisel ve fikrî yaratım olması 82 3. Bilgisayar programının kişisel olması için programın yapısı ve içeriği itibariyle programcıya bir biçimlendirme alanı bırakması gereği 83 4. Programın yeni olması gereği? 88 III. Biçimlendirme eşiği sorunu ve basit programların hukuki durumu 89 IV. Bilgisayar programı aşamalarının eser niteliği ve korunması 92 1. Temel sorunlar 92 2. Aşamaların korunabilirliği 93 3. Bilgisayar programı aşamalarının bilgisayar programı olarak korunması 93 3.1. "Her biçim altında ifade edilmiş bilgisayar programları" ifadesinin anlamı 93 3.2. Hazırlık tasarımı kavramına neler dahildir? 95 3.3. Hazırlık tasarımının bir sonraki aşamada bilgisayar programı haline gelmesi gerekir mi? 99 4. Bilgisayar programı aşamalarının başka bir eser olarak korunması 100 5. Nesne kodunun korunması 11 V. Bilgisayar destekli ürünler ile bilgisayar ürünü eserlerin (computer generated works) hukuki durumu 104 VI. Algoritmaların bilgisayar programı olarak korunması? 107 1. Sorunun tespiti 107 2. Algoritmalar yasada belirtilen ve eser sayılmayan düşünce ve ilkeler kapsamında mıdır? 109 3. Algoritmalarının durumunun biçim-içerik tartışması açısından değerlendirilmesi 110 4. Algoritmaların durumunun fikir üzerindeki tekel hakkı tanınmaması gereği açısından değerlendirilmesi 115 5. Temel (standart) ve karmaşık algoritmalar ayrımına hukuki korunma açısından bir anlam yüklenmeli mi? 118 VII. Bilgisayar programlarının işlenme eser olarak korunması 121 VIII. Bilgisayar programı dokümanlarının ve refakat malzamesinin hukuki durumu 124 X 5. İnternet sitelerinin, multimedya eserlerin bilgisayar programı olarak korunması 124 I. Kullanıcı yüzeylerinin ya da arayüzlerinin (program menlilerinin) bilgisayar programı olarak korunulabilirliği 124 II. İnternet web sitelerin hukuki durumu 126 III. Multimedya eserlerin bilgisayar programı olarak korunması? 130 IV. Elektronik veri tabanları (bankaları) ve bilgisayar programları 132 III. Video ve bilgisayar oyunlarına kısa bir bakış 134 ■ 6. Bilgisayar programı üzerindeki fikrî haklara ilişkin bazı özellikler 135 I. Genel olarak çoğaltma hakkı ve kapsamı 136 1. Çoğaltmanın programın kısımlarına ilişkin oluşunda özellikler 136 2. Çoğaltma hakkının kapsamı ve daha sıkı bir koruma rejimi 138 II. Bilgisayar programlan ve kişisel kullanım amacıyla çoğaltma 142 1. Genel olarak 142 2. Kişisel kullanım amacıyla çoğaltma sınırlamasının bilgisayar programları açısından da geçerli olduğu yönünde argümanlar 144 3. Kişisel kullanım amacıyla çoğaltma sınırlamasının bilgisayar programlan açısından geçerli olmadığı yönünde argümanlar 146 4. Değerlendirme 147 III. Bilgisayar programında herhangi bir değişiklik yapılmasının fikrî hak sahibinin onayına bağlı olması 149 IV. Bilgisayar programının arkasındaki fikirlerin ve program yapısının ancak istisnai olarak açığa çıkanlabilmesi ve tersine mühendislik yasağı 152 1. Genel olarak 152 ■ 2. Tersine mühendislik yasağının ve bunun istisnasının arka plam 154 3. Bu özel koruma rejiminin fikir ve sanat eserleri hukukunun genel ilkelerinden farklılığı 157 4. Rekabet hukuku açısından sakıncalan üzerine 158 III. Bölüm Bilgisayar programlarının patent hukukunda korunması 7. Sorunun farklı yönleri ve temel hukuki hususlar 161 I. Genel olarak ve temel sorunlar 161 II. Klasik teknik alanlar dışındaki bilgisayar programlan ya da bilgisayar uygulamalı buluşlanri korunmasının asıl sorunsal alan olması 163 III. Kısaca buluş kavramı ve olumlu-olumsuz belirlenimi 164 XI IV. Avrupa hukuk çevresinde patent ehliyetine sahip buluşların belirlenmesinde temel ayırım noktası olarak teknik niteliğe sahip olma .165 i 8. Bilgisayar programlarını patent dışı bırakan hükmün anlaşılması ve bizatihi bilgisayar programı kavramı 168 I. Genel olarak 168 II. Bizatihi (münhasıran) bilgisayar programlarının patent ehliyetinin olmadığını belirten hükmün içeriği 170 III. Öğretide bu hükmün bilgisayar programlan açısından anlaşılmasına ilişkin görüşlere ve patent-yargı uygulamasına bakış 172 1. Bu hükmün buluşun teknik niteliğini dile getirdiği ve burada sayılan konu ve faaliyetlerin teknik dışı olma ortak paydasından dolayı patent dışı bırakıldığı görüşü 173 1.1. Bu görüşün temel önermeleri 173 1.2. Eleştirisi 174 2. Bizatihi (münhasıran) bilgisayar programının sadece henüz bilgisayara yüklenmemiş, mesela kağıt, manyetik band ya da hafıza yüzeylerindeki programları içerdiği görüşü 176 2.1. Bu görüşün temel önermeleri 176 2.2. Eleştirisi 178 3. Bu hükümdeki bizatihi (münhasıran) programın fikir ve sanat eserleri hukuku kapsamında korunan ifade şeklini dile getirdiği görüşü 180 3.1. Bu görüşün temel önermeleri 180 3.2. Eleştirisi 182 4. Bizatihi bilgisayar programlarının insana yöneltilmiş teknik nitelikte olmayan programlan ifade ettiği görüşü (Schar) 184 4.1. Görüşün özü 184 4.2. Eleştirisi 185 5. Bu hükmün bilgisayar programlan açısından patent ehliyeti ve yeteneği arasında bağlantı oluşturduğu görüşü - tersine çekirdek teorisi- (Konnexitâtslehre) 186 5.1. Bu görüşün temel önermeleri 186 5.2. Eleştirisi 187 IV. Avrupa Patent Sözleşmesi 52. maddesinin klasik yorum yöntemleri ile değerlendirilmesi..... 188 1. Hükmün lafzi yorumu 189 2. Hükmün sistematik yorumu 195 2.1. Avrupa Patent Sözleşmesindeki kuralın sistematik olarak anlamlandırılması 195 XII 2.1.1. Genel olarak 195 2.1.2. Keşifler, bilimsel teoriler ve matematik yöntemleri açısından münhasıran koruma 197 2.1.3. Estetik biçim yaratıları ve münhasıran koruma 199 2.1.4. Bilgilerin sunulması ve münhasıran koruma 199 2.1.5. Düşünsel faaliyetlere, oyunlara ve ticari faaliyetlere ilişkin plan, kural ve usullerde münhasıran koruma 201 2.1.6. Ara sonuç 203 2.2. Türk hukukundaki düzenlemeye özgü bazı hususlar 203 3. Tarihi yorum yöntemi açısından hükmün değerlendirilmesi 205 4. Hükmün amaçsal yorum çerçevesinde değerlendirilmesi 211 5. Sonuç 215 ı 9. Buluşun ve özellikle bilgisayar programlarının teknik niteliği 216 I. Genel olarak 216 II. Buluş ve teknik kavramları 218 1. Avrupa ve Türk hukukunda buluşun teknik alanda ya da teknik niteliğe sahip olması gereği 218 2. Amerikan hukukundaki son gelişmelere kısa bir bakış 222 3. Buluşun teknik niteliğe sahip olması gereğinin hukuki temelleri 223 4. Teknik kavramı 225 4.1. Klasik anlamda teknik kavramının doğa bilimleri ile ilişkilendirilmesi ve bunun önem ve gerekçesi 225 4.2. Teknik kavramının kapsamının genişletilmesi ve yeniden belirlenmesi yönünde eğilimler 227 4.3. Değerlendirme 229 III. Bilgisayar programlarının teknik niteliği 232 1. Bilgisayar programlarının teknik niteliğinin saptanması açısından önem taşıyabilecek hususlar 232 1.1. Bilgisayar programının bilgisayar dışında bir taşıyıcıya yüklenmesi sözkonusu öğretinin teknik nitelikte olması koşulunu gerçekleştirir mi? 232 1.2. Programın bilgisayara yüklenmesi ona teknik niteliği verir mi? 233 1.3. Programın bilgisayara yönelik yapısının buluşunun teknik niteliğini sağlaması 234 2.3.1. Temel önermeler 234 2.3.2. Değerlendirme 235 2. Sadece bilgisayar programından oluşan ya da bilgisayar programının bir parçasını oluşturduğu buluşların teknik niteliğinin saptanması 238 XIII 2.1. Tek bir unsurun buluşa teknik niteliğini verebilmesi ve bilgisayar uygulamalı buluşlar açısından usul ve düzenek patenti farklılığı? 239 2.1.1. Alman Federal Mahkemesinin bu şekilde bir yaklaşım benimsediği dil analiz düzeneği karan (Sprachanalyseeinrichtung) 239 2.1.2. Avrupa Patent Ofisi Şikayet Dairesinin Emeklilik Sistemi İdaresi Kararı (Steuerung eines Pensionssystems -PBS Partnership) 241 2.1.3. Değerlendirme ve eleştiri 243 2.1.4. Alman Federal Mahkemesinin son kararlarında durum 245 2.2. Çekirdek teorisi (Kerntheorie) 246 2.2.1. Alman Federal Mahkemesinin 22.6.1976 tarihli Dispositionsprogramm kararı 247 2.2.2. Alman Federal Mahkemesinin Flugkostenminimierung (uçuş masraflarının en aza indirilmesi) kararı 250 2.2.3. Çekirdek teorisine yönelik eleştiriler 252 2.3. Programın bilgisayara yeni ve buluşçu bir yapı vermesi ya da bilgisayarın etkileşimine doğrudan katkı sağlaması 253 2.4. Teknik niteliğin saptanmasında buluşun bütün unsurlarının dikkate alınması 255 2.4.1. Alman Federal Mahkemesinin bu yaklaşımı benimsediği bazı kararları 255 a) Tauchcomputer (dalış bilgisayarı) karar 255 b) Mantıksal doğrulama karan (Logikverifikation) 256 2.4.2. Avrupa Patent Ofisini Şikayet Dairesinin uygulaması....257 2.4.3. Avrupa Komisyonunun Bilgisayar Uygulamalı Buluşların Patentlenebilirliğine Dair Yönerge Önerisi ...258 2.5. Teknik kavramının genişletilmesi yoluyla bilgisayar programlannın teknik niteliğinin kurulması 259 2.6. Bilgisayann kullanılması dışında ek bir özgünlüğün (Eigenheit) bulunması 262 2.7. Bilgisayar programının uygulanmasına ilişkin teknik düşüncelerden ya da otomatik uygulanışından dolayı teknik niteliği 266 2.7.1. Bu görüşün temel önermeleri 268 2.7.2. Eleştiri 268 2.8. Değerlendirme ve sonuçlar 270 İ.10. Patent yeteneği koşullan ve bilgisayar programları 272 I. Genel olarak 272 XIV II. Buluşun yeni olması ve bilgisayar programlan 273 1. Genel olarak yeni olma koşulu 273 2. Bilgisayar programlan açısından yeni olma koşulu 274 2.1. Bu koşulun bilgisayar programlan açısından önemi 274 2.2. Hangi unsurlar yeni olma koşulunun saptanmasında dikkate alınmalı? 275 2.2.1. Tekniğin bilinen durumuna teknik olmayan unsurlann dahil olabilirliği ve buluşun bütünsel değerlendirilmesi 276 2.2.2. Teknik olan unsurun yeni olmasının gerekliliği 278 3. Yeniliği ortadan kaldıran durumlara ilişkin bazı hususlar 281 3.1. Kaynak kodunun açıklanmasının yeniliği ortadan kaldırması 282 3.2. Nesne kodunun açıklanmasının yeniliği ortadan kaldırması....283 3.3. Tersine mühendislik yasağı ve yenilik unsuru 284 III. Tekniğin bilinen durumunu aşma koşulu ve bilgisayar programlan 285 1. Genel olarak tekniğin bilinen durumunu aşma koşulu 285 2. Tekniğin bilinen durumunun saptanmasında esas alınacak bilgiler 287 3. Tekniğin bilinen durumunu saptanması ve bu çerçevede esas alınacak uzman kişi 288 3.1. Buluşun sadece teknik unsurlardan oluştuğu durumlar 289 3.2. Buluşun teknik ve teknik dışı unsurlardan oluştuğu durumlar 289 3.2.1. Buluşun teknik ve teknik dışı unsurlannın bir özellik göstermemesi 289 3.2.2. Buluşun teknik ya da teknik dışı unsurlannın tekniğin bilinen durumunu aşması 290 4. Bilgisayar programlan açısından tekniğin bilinen durumunun araştınlmasına ilişkin pratik zorluklar 296 IV. Buluşun sanayide uygulanabilir olması ve bilgisayar programlan 297 Kaynakça 299